logo małopolska

PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

 

Lek. Agnieszka Sarnecka

 

Zdrowe odżywianie to spożywanie odpowiednich ilości składników odżywczych, minerałów, witamin i wody, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Warunkiem zdrowego odżywiania jest nie tylko odpowiednia liczba i rodzaj posiłków, ale także regularność ich przyjmowania, to znaczy 4-5 razy dziennie.

Piramida Zdrowego Żywienia, obrazująca w prosty i przejrzysty sposób podstawowe zasady zdrowego odżywiania, jest znana od lat. Zgodnie z jej założeniem im wyżej w piramidzie znajduje się dany produkt, tym rzadziej powinien być spożywany, a produkty znajdujące się w najniższych piętrach piramidy powinny być podstawą naszej diety. Uzupełnieniem piramidy są przedstawione w postaci dekalogu zasady zdrowego żywienia.

Badania naukowe przeprowadzone w ostatnich latach przyniosły wiele nowych informacji w dziedzinie żywienia, czego efektem są nowe rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia, Instytutu Żywności i Żywienia w Polsce oraz Polskiego Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia. Zmiany te są na tyle znaczące, że doprowadziły do opracowania nowej Piramidy Zdrowego Żywienia, która została ogłoszona przez ekspertów z Instytut Żywności i Żywienia na początku 2016 roku.

Kluczem do zachowania zdrowia i dobrego samopoczucia jest nie tylko zdrowe odżywianie, ale i aktywność fizyczna, które zawsze powinny iść w parze. Aktywność fizyczna stanowiła podstawę piramidy już w poprzedniej wersji, jednak teraz jej rola została dodatkowo podkreślona poprzez uwzględnienie jej w nazwie piramidy, która obecnie brzmi „Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej”.

Najważniejsze zmiany dotyczące żywienia w Piramidzie Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej w stosunku do wersji poprzedniej to:

  • awans” warzyw i owoców, które aktualnie są najważniejszym elementem odżywiania i zajmują miejsce tuż nad aktywnością fizyczną, czyli to, gdzie dotychczas znajdowały się produkty zbożowe. Warzywa i owoce powinny stanowić przynajmniej połowę tego, co jemy. Dodatkowo zwrócono uwagę na właściwe proporcje ich spożycia - 3/4 warzyw powinny stanowić warzywa, a 1/4 owoce. Jest to spowodowane faktem, że owoce zawierają więcej cukrów;

  • produkty zbożowe nadal są ważnym elementem diety i powinny być spożywane codziennie, ale w mniejszych ilościach i powinny być to produkty pełnoziarniste;

  • nabiał utrzymał swoją pozycję w piramidzie, aktualnie zalecane jest codzienne spożycie 2 dużych szklanek mleka lub zastąpienie ich takimi produktami jak kefir, jogurt czy ser;

  • ograniczenie spożywania mięsa, zwłaszcza czerwonego i jego przetworów (takich jak kiełbasy, wędliny, parówki) do 0,5kg tygodniowo. W jego miejsce jako źródło białka zalecane jest spożywanie ryb (co najmniej 2 razy w tygodniu), jaj lub roślin strączkowych;

  • podkreślenie zalecenia ograniczenia spożywania tłuszczów zwierzęcych i zastępowania ich olejami roślinnymi (a nie margarynami) oraz umieszczenie w piramidzie orzechów jako źródła korzystnych tłuszczów;

  • zioła i przyprawy roślinne pojawiły się po raz pierwszy jako źródło wielu prozdrowotnych składników i jednocześnie doskonały substytut dla soli, której spożycie powinno być ograniczane;

  • podkreślenie zalecenia ograniczenia spożycia cukrów i słodyczy poprzez zamieszczenie przekreślonej cukiernicy. Słodkie przekąski należy zastępować owocami i orzechami;

  • awans wody bliżej podstawy piramidy – jej zalecane spożycie to co najmniej 1,5 litra dziennie. Ponadto wskazano, że źródłem wody może być również kawa i herbata (których nie należy słodzić).

 

Podsumowując powyższe zalecenia należy podkreślić, że aktywność fizyczna jest nierozerwalnym elementem zdrowego żywienia, a najważniejsze zmiany dotyczące żywienia można ująć w stwierdzeniu: „mniej cukru, soli i tłuszczu, więcej błonnika”.

 

 

Źródło: Instytut Żywności i Żywienia (IŻŻ), 2016 r., Piramida została wykorzystana za zgodą IŻŻ

Fot. Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej

 

Piśmiennictwo:

  1. Instytut Żywności i Żywienia. Zasady prawidłowego żywienia. Avaliable: www.izz.waw.pl/pl/zasady-prawidowego-ywienia [Accessed: 18.06.2016]

  2. World Health Organization. Fact Sheet No. 394: Healthy Diet. no. September, pp. 1–6, 2015.

  3. Perk J, De Backer G, Gohlke H, et al. European Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice (version 2012). The Fifth Joint Task Force of the European Society of Cardiology and Other Societies on Cardiovascular Disease Prevention in Clinical Practice. Eur Heart J 2012;33:1635–701.

  4. Kłosiewicz- Latoszek L, Szostak WB, Kopeć G i wsp. Wytyczne Polskiego Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia dotyczące zasad prawidłowego żywienia. [przygotowane do publikacji]

 

 

Listopad 2017
P W Ś C Pt S N
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30

TAGI

21 listopada 2017;
9:00 - 18:00
Światowy Dzień Życzliwości
01 grudnia 2017;
0:00
Światowy Dzień Walki z AIDS
01 grudnia 2017;
1:00 - 0:59
Dni Walki z Gruźlicą i Chorobami Płuc
01 grudnia 2017;
1:00 - 0:59
Europejski Tydzień Autyzmu
03 grudnia 2017;
0:00
Międzynarodowy Dzień Niepełnosprawnych
05 grudnia 2017;
0:00
Międzynarodowy Dzień Wolontariusza
10 grudnia 2017;
0:00
Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka
Polityka prywatności