logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Lek. Agnieszka Sarnecka

Omdlenie jest to przejściowa, krótkotrwała utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem przepływu krwi przez mózg. Aby doszło do omdlenia wystarczy przerwanie dopływu krwi do mózgu trwające 6-8 sekund lub zmniejszenie ilości dostarczanego tlenu o 20%.

Stwierdzenie utraty przytomności, czyli stanu, w którym osoba nie reaguje na żadne bodźce i polecenia, a potem nie pamięta tego okresu, jest niezbędne dla rozpoznania omdlenia. Warto jednak pamiętać, że omdlenie jest tylko jedną z możliwych przyczyn utraty przytomności. Innymi przyczynami mogą być na przykład napad padaczkowy, hipoglikemia (czyli niski poziom cukru we krwi, który należy zawsze podejrzewać u chorych z cukrzycą leczonych insuliną) czy hiperwentylacja (bardzo szybkie i głębokie oddychania występujące na przykład w napadzie paniki).

Charakterystyczne dla omdlenia jest to, że pojawia się nagle, trwa krótko i kończy się samoistnym pełnym powrotem świadomości w ciągu 20 sekund. W tym czasie może jednak dojść do urazu spowodowanego upadkiem, dlatego każdą osobę po omdleniu należy pod tym kątem ocenić.

Omdlenie może mieć bardzo różne przyczyny, od niegroźnych i przemijających do poważnych chorób. Dlatego też po omdleniu, które wystąpiło po raz pierwszy należy skonsultować się z lekarzem, aby ustalić jego przyczynę.

Wyróżnia się:

  • omdlenia odruchowe,

  • omdlenia w przebiegu hipotonii ortostatycznej (czyli spadku ciśnienia tętniczego po pionizacji, na przykład wstaniu z łóżka),

  • omdlenia spowodowane chorobami serca lub naczyń mózgowych.

Najczęstszą przyczyną omdleń, w szczególności u młodych osób, są omdlenia odruchowe. Ich nazwa wywodzi się stąd, że są one wywoływane nieprawidłową reakcją odruchową na jakiś bodziec, prowadzącą do spadku ciśnienia tętniczego lub zwolnienia pracy serca. Występują one na przykład po długotrwałym staniu, zwłaszcza w ścisku lub upale, po wysiłku fizycznym, po ekspozycji na nieprzyjemny bodziec (zapach, dźwięk, ból) czy przy określonych ruchach głową. Zazwyczaj nie są one związane z żadną chorobą serca i nawracają u danej osoby w tych samych sytuacjach. W większości przypadków nie wymagają specjalnego leczenia, ale po ich potwierdzeniu warto zastosować zalecenia pozwalające na uniknięcie kolejnego omdlenia, takie jak unikanie sytuacji je wywołujących, nie dopuszczanie do odwodnienia czy wykonywanie odpowiednich ćwiczeń oraz manewrów w ryzykownych sytuacjach.

Omdlenia spowodowane chorobami sercowo-naczyniowymi mogą świadczyć o groźnej arytmii lub chorobie serca. Wymagają one przeprowadzenia dokładnej diagnostyki oraz wdrożenia odpowiedniego leczenia, czasem nawet zabiegu operacyjnego.

Najważniejszym elementem diagnostyki jest dokładne zebranie wywiadu i omówienie z pacjentem okoliczności zdarzenia oraz objawów, które mogły mu towarzyszyć. Ponieważ pacjent może nie pamiętać wszystkich szczegółów zdarzenia, pomocna może być również relacja świadków omdlenia. Taka rozmowa pozwala ocenić, czy zdarzenie było omdleniem, czy utratą przytomności spowodowaną inną przyczyną. Na przykład, towarzyszące jej drgawki lub bezwiedne oddanie moczu i stolca są typowe dla napadu padaczkowego. Dokładna ocena zdarzenia często pozwala także na rozpoznanie rodzaju omdlenia. W niektórych przypadkach pomocne są dodatkowe badania diagnostyczne, takie jak pomiar ciśnienia tętniczego krwi w pozycji leżącej i po pionizacji, EKG spoczynkowe, rejestracja całodobowa EKG metodą Holtera w celu oceny zaburzeń rytmu, badanie echokardiograficzne, wykonanie badań laboratoryjnych z krwi czy badanie neurologiczne.

Zapamiętaj! Omdlenie może mieć bardzo różne przyczyny, a u młodych osób większość z nich jest niegroźna i nie wymaga specjalnego leczenia. Żeby jednak wykluczyć poważne choroby objawiające się omdleniem, należy skonsultować się z lekarzem.

Upadek w wyniku omdlenia600x450

Ryc. Upadek w wyniku omdlenia może skutkować urazem.

 

Piśmiennictwo

  1. Moya A, Sutton R, Ammirati F i wsp. Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące diagnostyki i postępowania w omdleniach. Kardiol Pol 2009;67:12 (supl. 8)

  2. Kułakowski P. Omdlenia. W: Interna Szczeklika 2017. Red. P. Gajewski. Medycyna Praktyczna. Kraków, 2017.

  3. Medycyna rodzinna. Podręcznik dla lekarzy i studentów. Red. A. Windak, S. Chłabicz, A. Mastalerz-Migas. Termedia, Poznań 2015.

 

Grudzień 2019
P W Ś C Pt S N
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31

TAGI

Polityka prywatności