logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Dr n. med. Anna Tyrka

 

Nadciśnienie płucne to rzadka choroba, która może wystąpić w przebiegu różnych chorób serca, płuc oraz naczyń płucnych. Charakteryzuje się wzrostem ciśnienia w tętnicy płucnej oraz podwyższonym oporem naczyń płucnych. Choroba ta jest następstwem zmian w ścianach płucnych naczyń krwionośnych, stają się one grubsze i coraz mniej elastyczne, stanowiąc utrudnienie dla prawej komory serca, pompującej do nich krew.

Fizjologiczne zmiany w układzie krążenia u ciężarnych.

W czasie ciąży dochodzi do wielu zmian w układzie sercowo-naczyniowym, serce musi bić „za dwoje”. Ilość krwi w organizmie kobiety zwiększa się w celu zaopatrzenia macicy, łożyska i płodu. W związku z tym zwiększa się objętość krwi, którą serce musi pompować do układu krążenia. Pojemność minutowa serca, która odpowiada objętości krwi tłoczonej przez serce w ciągu minuty, wzrasta podczas ciąży o 40–50%. Na początku ciąży wzrost ten osiągany jest poprzez zwiększenie objętości pompowanej krwi na jedno uderzenie, a później poprzez stopniowy wzrost częstości rytmu serca.

U kobiet z chorobami układu sercowo-naczyniowego adaptacja serca do ciąży może być nieodpowiednia. Dysfunkcja serca u matek wiąże się z pogorszeniem przepływu maciczno-łożyskowego, co może powodować nieodpowiedni rozwój płodu [1].

Poród i okres poporodowy są przyczynami gwałtownych zmian hemodynamicznych, istotnie obciążających układu sercowo-naczyniowego. Utrata płynów drogą wzmożonej diurezy oraz utrata krwi podczas porodu powodują wyraźne zmniejszenie się objętości krwi krążącej, obniża się ona z 5-6 litrów przed porodem do około 4 litrów w ciągu 3 tygodni połogu. Zazwyczaj utrata krwi podczas porodu drogami natury wynosi około 300–500 ml, a podczas cięcia cesarskiego około 500–1000 ml. Zmiany hemodynamiki krążenia dokonują się bardzo gwałtownie, szczególnie bezpośrednio po porodzie, rzut serca wzrasta o 80% w stosunku do przedporodowego. Stanowi to ogromne ryzyko wystąpienia niewydolności krążenia u pacjentek z chorobami serca, nadciśnieniem i anomaliami naczyniowymi [2].

Bardzo istotny jest również fakt, iż ciąża jest stanem nadkrzepliwości. W czasie jej trwania, jak również po porodzie może dochodzić do zakrzepów i zatorów (zamykania światła naczyń krwionośnych poprzez zakrzepy, np. zatoru płucnego lub udaru mózgu).

Ciąża u pacjentki z tętniczym nadciśnieniem płucnym bez względu na stadium choroby jest stanem wysokiego ryzyka, może pogarszać przebieg choroby i zwiększać ryzyko zgonu.

Śmiertelność matczyna szacowane jest na 16-30%, natomiast w grupie pacjentek z zespołem Eisenmengera nawet na 20-50% [1]. Ciąża jest nie tylko niebezpieczna dla matki, ale może powodować wewnątrzmaciczne opóźnienie rozwoju i obumarcie płodu (0–30%). To wszystko sprawia, że ciąża wiąże się z bardzo dużym ryzykiem dla matki i płodu, dlatego wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące rozpoznawania i leczenia nadciśnienia płucnego odradzają zachodzenie w ciążę i zalecają stosowanie skutecznej metody antykoncepcji [3]. W przypadku zajścia kobiety w ciążę należy przedyskuto­wać jej przerwanie.

Opieka nad pacjentką z nadciśnieniem płucnym, która zdecyduje się na kontynuowanie ciąży powinna być sprawowana przez wielodyscyplinarny zespół, obejmujący specjalistę le­czenia nadciśnienia płucnego, w odpowiednio kompetentnym ośrodku dla kobiet w ciąży z chorobami serca. Postępowanie jest indy­widualizowane, i wymaga bardzo systematycznej kontroli a czasami nawet hospitalizacji. Okresami najwyższego ryzyka są połóg i wczesny okres poporodowy. Najczęstszymi przyczynami zgonu są przełom nadciśnienia płucnego, zakrzepica w naczyniach płucnych oraz prawokomorowa niewydolność serca [1].

 

Badanie echokardiograficzne

Fot. Badanie echokardiograficzne pacjentki z tętniczym nadciśnieniem płucnym, powiększenie jam prawego serca.

 

Piśmiennictwo

  1. Regitz-Zagrosek V, Roos-Hesselink JW, Bauersachs J, et al. 2018 ESC Guidelines for the management of cardiovascular diseases during pregnancy. Eur Heart J. 2018 Sep 7;39(34):3165-3241. doi: 10.1093/eurheartj/ehy340.

  2. Elżbieta Ronin-Walknowska: Połóg. W: prof. dr hab. med. Grzegorz H. Bręborowicz: „Położnictwo i ginekologia”. Wydawnictwo lekarskie PZWL, Warszawa 2005.

  3. Galiè N, Humbert M, Vachiery JL, et al. 2015 ESC/ERS Guidelines for the diagnosis and treatment of pulmonary hypertension: The Joint Task Force for the Diagnosis and Treatment of Pulmonary Hypertension of the European Society of Cardiology (ESC) and the European Respiratory Society (ERS): Endorsed by: Association for European Paediatric and Congenital Cardiology (AEPC), International Society for Heart and Lung Transplantation (ISHLT). Eur Heart J. 2016 Jan 1;37(1):67-119. doi: 10.1093/eurheartj/ehv317. Epub 2015 Aug 29.

 

Październik 2019
P W Ś C Pt S N
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31

TAGI

24 października 2019;
Dzień Walki z Otyłością
03 listopada 2019;
Światowy Dzień Tolerancji
14 listopada 2019;
Światowy Dzień Walki z Cukrzycą
Polityka prywatności