logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

 

Lek med. Robert Szczepara

Klinika Okulistyczna UJ CM

W codziennej praktyce lekarze spotykają się z wieloma pacjentami uskarżającymi się na problemy związane z chorobami układu krążenia. Wywiad lekarski i podstawowe badanie fizykalne sprawia, że znaczna część pacjentów kierowana jest do poradni kardiologicznej i diabetologicznej skąd znamienna większość pacjentów skierowana zostaje do poradni okulistycznej.


Dlaczego do okulisty?

Badanie okulistyczne zdradza znacznie więcej informacji niż możemy się spodziewać. Otóż poza schorzeniami okulistycznymi, drobne naczynia krwionośnene położone na dnie oka stanowią odzwierciedlenie stanu ogólnego układu sercowo naczyniowego.

Nagłe bądź stopniowe pogarszanie wzroku może być bezpośrednio związane z obecnością chorób mających wpływ na układ sercowo-naczyniowy, kategoryzowanych w różnych dziedzinach medycyny. Najczęstsze powiązania chorób oczu ze schorzeniami innych układów to:

  • endokrynologia – cukrzyca (rys.1), nadczynność tarczycy;

  • kardiologia – miażdżyca oraz nadciśnienie tętnicze;

  • neurologia – nadciśnienie wewnątrzczaszkowe oraz SM,;

  • hematologia - białaczka, niedokrwistość oraz skazy krwotoczne;

  • choroby zakaźne - gruźlica, kiła, AIDS oraz toksoplazmoza;

  • immunologia – sarkoidoza oraz toczeń;

  • onkologia – nowotwory, które mogą skutkować przerzutami do oka.


Jednym z podstawowych badań okulistycznych jest badanie dna oka za pomocą
oftalmoskopu.

Brzmi strasznie? Tak. Na szczęście jest to tylko mit.


Jak wygląda badanie dna oka (ryc.1)

Badanie przeprowadza się w poradni okulistycznej. Badanie nie wymaga dodatkowego przygotowania ze strony pacjenta, ale konieczna jest możliwość zapoznania się dotychczasową dokumentacją medyczną i listą aktualnie stosowanych leków.

Badanie trwa od kilku do kilkunastu minut w zależności od stanu miejscowego (rozszerzenia źrenicy). W większości konieczne jest poszerzenia źrenicy za pomocą kropli celem uzyskania lepszej dostępności do dna oka.

Pełną diagnostykę wykonuję się dzięki lampie szczelinowej (rys. 2) i soczewce skupiającej Volka. Okulista trzyma soczewkę w ręce, przed okiem pacjenta. Odwrócony i powiększony obraz powstający na soczewce jest oglądany za pośrednictwem lampy szczelinowej dzięki wytworzonej wiązce światła.

Badanie można również wykonać za pomocą przenośnego oftalmoskopu. Narzędzie trzyma się w ręce i przybliża jedną stroną do oka pacjenta.

Czy można prowadzić samochód po zakropieniu oczu?

Celem poszerzenia źrenicy zwykle podaje się krople zawierające atropinę. Poszerzone źrenice przejściowo tracą możliwość akomodacji (dostosowania ostrości widzenia). Po zakończeniu badania przez kolejne 5-6 godzin (w wyjątkowych sytuacjach nawet 10 godzin) pacjenci nie powinni prowadzić pojazdów mechanicznych, jak również jeździć rowerem.

Oftalmoskopia w ciąży

Badanie dna oka w czasie ciąży jest zupełnie bezpieczne dla mamy i dziecka. Zdiagnozowane zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe siatkówki mogą spowodować jej odwarstwienie w trakcie porodu siłami natury. Kobiety będące w ciąży powinny badać się profilaktycznie w 4-5 miesiącu ciąży. W przypadku istotnego ryzyka odwarstwienia siatkówki zaleca się poród poprzez cięcie cesarskie.


Możliwe powikłania po wziernikowaniu dna oka

Silne światło wziernika lub lampy szczelinowej może powodować „Olśnienie” (nieostre widzenie i upośledzenie zdolności rozpoznawania szczegółów ustępujące po kilku minutach).

Zapamiętaj!

  • Pacjenci cierpiący na choroby układu krążenia powinny regularnie, przynajmniej raz w roku, poddawać się kontroli okulistycznej.

  • Osoby po 50 roku życia w ramach profilaktyki chorób układu krążenia powinny mieć regularną kontrolę okulistyczną.

  • U kobiet w ciąży należy przeprowadzić badanie okulistyczne w 4-5 miesiącu ciąży.

  • Badanie okulistyczne z zakropieniem oczu atropiną, wiąże się z zakazem prowadzenia pojazdów przez co najmniej 6 godzin.

kulka

Rys. 1 Dno oka pacjenta z cukrzycą

badanie okulistyczne

Rys. 2 Lampa szczelinowa

Piśmiennictwo:

  1. http://bip.stat.gov.pl/organizacja-statystyki-publicznej/rzadowa-rada-ludnosciowa/publikacje-rzadowej-rady-ludnosciowej/

  2. Najważniejsze (najczęstsze) problemy okulistyczne w praktyce lekarza rodinnego Family Medicine & Primary Care Review 2013; 15, 3: 477–482

  3. http://zdrowie.gazeta.pl/Zdrowie/1,101459,12526393,Badanie_dna_oka___prosta_diagnoza_chorob_na_wczesnym.html

  4. J Educ Eval Health Prof. 2019;16:25. doi: 10.3352/jeehp.2019.16.25. Epub 2019 Aug 29. Ophthalmology training and competency levels in care of patients with ophthalmic complaints in United States internal medicine, emergency medicine and family medicine residents.

  5. https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/badanieoczu/podstawowe/68624,wziernikowanie-dna-oka-oftalmoskopia

  6. https://zdrowie.tvn.pl/a/badanie-dna-oka-na-czym-polega-wskazania- u-dzieci-i-kobiet-w-ciazy

 

 

Październik 2019
P W Ś C Pt S N
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31

TAGI

24 października 2019;
Dzień Walki z Otyłością
03 listopada 2019;
Światowy Dzień Tolerancji
14 listopada 2019;
Światowy Dzień Walki z Cukrzycą
Polityka prywatności