Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska

Lek. Martyna Sikorska

 

Udar mózgu jest to stan bezpośrednio zagrażający życiu, który wymaga bezwzględnej hospitalizacji. W przypadku udaru, czas jaki upływa od momentu jego wystąpienia do udzielenia pomocy medycznej determinuje bezpośrednio szanse przeżycia pacjenta oraz następstwa zdrowotne. Udary mózgu dotyczą najczęściej osób po 40 roku życia. Europejski Urząd Statystyczny podaje, że w Unii Europejskiej w 2013r. z powodu chorób naczyń mózgowych (w tym udarów mózgu) zmarło około 433 tys. Osób, co stanowiło ok. 8,7% zgonów. Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia w 2015r. liczba wszystkich hospitalizacji z powodu leczenia udaru mózgu wynosiła ponad 88 tys. Biorąc pod uwagę dane Głównego Urzędu Statystycznego (za 2014r.) przyczyną ok. 33 tys. zgonów w Polsce są choroby naczyń mózgowych.

Co to jest udar mózgu?

Udar mózgu jest to obumarcie części tego narządu, które jest spowodowane zatrzymaniem dopływu krwi do tkanki mózgowej. Wyróżniamy dwa rodzaje udaru mózgu: niedokrwienny i krwotoczny.

Udar niedokrwienny (ok. 80% przypadków udaru mózgu) powstaje w sytuacji, kiedy tętnica zaopatrująca dany obszar mózgu staje się niedrożna i następuje ograniczenie dopływu krwi do mózgu, tzn. komórki mózgowe nie otrzymują tyle krwi, ile potrzebują.
Najczęstszą przyczyną takiej sytuacji są zmiany miażdżycowe w dużych tętnicach doprowadzających krew do mózgu (tętnice szyjne i kręgowe) lub w dużych i średnich tętnicach mózgu. Inną przyczyną może być tzw. zator, czyli zamknięcie naczynia przez skrzeplinę powstałą w sercu lub w żyłach kończyn dolnych albo fragment pękniętej blaszki miażdżycowejw tętnicach szyjnych, który oderwał się i dotarł z krwią do tętnicy mózgowej powodując jej niedrożność.

Udar krwotoczny (ok. 20% przypadków) powstaje, gdy dochodzi do pęknięcia ściany naczynia i wydostania się krwi do okolicznych tkanek (dlatego potocznie nazywany jest: wylewem). Krew, która wylewa się poza naczynie doprowadza do uszkodzenia tkanki nerwowej, a także powoduje wzrost ciśnienia wewnątrz czaszki, co prowadzi do poważnych zaburzeń funkcjonowania całego mózgu.

Jakie są objawy udaru mózgu?

Objawy zależą od obszaru niedokrwienia mózgu. W prawidłowym mózgu różne obszary odpowiadają za różne funkcje, np. poruszanie kończynami, mowę, zachowanie równowagi, widzenie, oddychanie, połykanie. Niedrożność tętnicy, która doprowadza krew do niewielkiego obszaru mózgu daje zwykle mniejsze objawy, jednak, gdy ten obszar mózgu odpowiada za oddychanie lub krążenie krwi konsekwencje udaru mogą być bardzo poważne.

Najczęstsze objawy udaru mózgu to:

- osłabienie mięśni twarzy (np. opadnięcie kącika ust po jednej stronie),

- osłabienie kończyn górnej lub dolnej, albo górnej i dolnej po tej samej stronie ciała – pacjent ma trudności z poruszaniem się, podniesieniem ręki, odczuwać może również drętwienia po jednej stronie ciała,

- problemy z mową – nierozumienie mowy, bełkotanie, mowa niewyraźna, trudna do zrozumienia,
-
problemy ze wzrokiem – podwójne widzenie, zamazane widzenie, utrata wzroku (szczególnie w jednym oku),

-zaburzenia równowagi i koordynacji ruchów – chwiejny chód, zbaczanie na jedną stronę, niemożność utrzymania pozycji pionowej,

- nagle występujący, bardzo silny ból głowy (szczególnie w krwotoku podpajęczynówkowym),

- zaburzenia lub utrata przytomności – chory staje się senny, nie wie, gdzie się znajduje i co się z nim dzieje, trudno go obudzić, całkowicie traci przytomność.

WAŻNE!!
W przypadku wystąpienia objawów udaru mózgu należy niezwłocznie skontaktować się z Pogotowiem Ratunkowym oraz dokładnie opisać objawy występujące u pacjenta. Bardzo ważny jest czas od momentu rozpoznania udaru do czasu leczenia. Chory powinien jak najszybciej znaleźć się w szpitalu.

 

Dlaczego udar mózgu jest chorobą neurologiczną?

Udar mózgu powoduje głównie objawy neurologiczne wynikające z zaburzonej funkcji mózgu spowodowanej przez niedokrwienie. Występujące niedowłady kończyn, zaburzenia chodu, problemy z mową powodują znaczne pogorszenie jakości życia u pacjentów. Specjalistyczne leczenie w oddziale neurologicznym z pododdziałem udarowym daje szansę pacjentom na poprawę. Bardzo ważna jest także rehabilitacja neurologiczna, która służy przywracaniu sprawności choremu, żeby umożliwić samodzielność po powrocie do domu.

Dlaczego udar mózgu jest chorobą kardiologiczną?

Biorąc pod uwagę przyczyny udaru mózgu z pewnością możemy stwierdzić, że jest to choroba kardiologiczna. Najczęściej udar niedokrwienny jest spowodowany zmianami miażdżycowymi w dużych tętnicach domózgowych (tętnice szyjne i kręgowe) lub w dużych i średnich tętnicach mózgu. Zmiany mogą również występować w małych tętnicach mózgu i być spowodowane przez nadciśnienie tętnicze oraz zwyrodnienie naczyń. Zatory pochodzenia sercowego są związane z występowaniem takich chorób jak: migotanie przedsionków (najczęściej), drożny otwór owalny, wady zastawkowe (w tym sztuczne zastawki serca), zaburzenia kurczliwości serca (w tym tętniaka lewej komory), zapalenie wsierdzia. Wszystkie te choroby wymagają diagnostyki oraz leczenia kardiologicznego.

Leczenie udaru mózgu w pierwszej kolejności zaczyna się w oddziale neurologicznym, gdzie po wstępnej diagnostyce (tomografia głowy, rezonans magnetyczny głowy) oraz leczeniu i ustabilizowaniu stanu pacjenta poszukujemy przyczyn zaistniałej choroby wykonując dodatkowe badania np. USG tętnic szyjnych, badanie echo serca, Holter EKG poszukując kardiologicznych przyczyn udaru mózgu.

Zapobieganie udarom mózgu – czy jest możliwe?

Należy pamiętać, że część czynników ryzyka wystąpienia udaru jest modyfikowalna tzn., że mamy na nie wpływ. Możemy zmniejszyć ryzyko udaru kontrolując ciśnienie tętnicze, zażywać leki przeciwkrzepliwe, gdy cierpimy na migotanie przedsionków, dbać o prawidłowe wartości cholesterolu, odpowiednią dietę, nie palić papierosów a także utrzymywać prawidłową masę ciała. Należy także dążyć do poszerzania wiedzy w społeczeństwie o objawach udaru oraz sposobie reagowania w tej nagłej sytuacji, żeby umożliwić chorym jak najwcześniejsze leczenie, a co za tym idzie większą szansę na przeżycie.

udarmozgu

Fot. Tomografia komputerowa głowy – obszar niedokrwienia mózgu pochodzący z tętnicy środkowej mózgu po stronie prawej.

 

Piśmiennictwo:

1. Interna Szczeklika 2017/2018, Mały podręcznik pod red. P. Gajewskiego, Wydanie IX Kraków, Medycyna Praktyczna, 2017, ISBN 978-83-7430-519-8, Udar mózgu s. 355-362

2. Udary mózgu – rosnący problem w starzejącym się społeczeństwie pod red. dr n. hum F. Raciborskiego, dr n. med. M. Gujskiego, Instytut Ochrony Zdrowia w Polsce, Warszawa 2016, s. 11-32

3. Bodzioch M., Udar mózgu, Medycyna Praktyczna dla pacjentów (online) 2017 [dostęp 18 sierpnia 2019], dostępny w Internecie: https://www.mp.pl/pacjent/udar/udar-mozgu/135796,udar-mozgu

 

Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności