Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska

Prof. dr hab. n. med. Magdalena Kostkiewicz

 

Badania kardiologiczne wykorzystywane u kobiet w ciąży powinny być tak dobrane, aby były bezpieczne zarówno dla matki, jak i dla płodu. Najczęściej zatem korzysta się z metod nieinwazyjnych, które dostarczają informacji o układzie sercowo-naczyniowym bez bezpośredniej ingerencji w struktury ciała i niosą ze sobą minimalne ryzyko. Do badań nieinwazyjnych należy badanie echokardiograficzne przezklatkowe i przezprzełykowe, RTG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny i badanie izotopowe.

 

Przezklatkowe badanie echokardiograficzne

Ze względu na ogólną dostępność i bezpieczeństwo, przezklatkowe badanie echokardiograficzne (TTE, transthoracic echocardiography) jest badaniem z wyboru w celu obrazowania i oceny czynności serca u kobiet w ciąży. Wykorzystuje ono zjawisko ultradźwięków i pozwala na ocenę struktur anatomicznych serca, badanie jego funkcji, budowy i pracy zastawek wewnątrzsercowych, a także przepływu krwi w przedsionkach i komorach serca oraz w większych naczyniach krwionośnych

Przezprzełykowe badanie echokardiograficzne

Przezprzełykowe badanie echokardiograficzne (TEE, transesophageal echocardiography) jest badaniem umożliwiającym dokładne zobrazowanie serca i polega na wprowadzeniu sondy przez przełyk celem lepszego jego uwidocznienia. Metoda ta jest pomocna w diagnostyce zmian niewidocznych przy stosowaniu echokardiografii przezklatkowej. Wskazaniami do badania są nabyte i wrodzone wady serca, diagnostyka zastawek, dużych naczyń, w tym aorty. Zgodnie z danymi pochodzącymi z piśmiennictwa i obowiązującymi wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, przezprzełykowe badanie echokardiograficzne jest względnie bezpieczną metodą diagnostyczną w czasie ciąży. Jednak jego zastosowanie powinno być ograniczone do sytuacji klinicznych, w których badanie przezklatkowe jest niewystarczające, takich jak rozwarstwienie aorty i przed zabiegami na zastawkach.

 

RTG oraz tomografia komputerowa (CT)

W tych badaniach wykorzystywane jest promieniowanie X. Promieniowanie to jest niebezpieczne dla ciężarnej kobiety i jej dziecka, zarówno kiedy jest ona narażona jednorazowo na ekspozycję wysokimi dawkami promieni, jak i małymi dawkami promieniowania na przestrzeni dłuższego czasu. Promieniowanie X jest szczególnie szkodliwe dla płodu w okresie pierwszego trymestru ciąży, ponieważ w tym czasie zachodzi bardzo wiele procesów warunkujących dalszy rozwój dziecka. Do takich procesów zalicza się proces organogenezy, czyli powstawanie narządów wewnętrznych. Podczas narażenia kobiety ciężarnej na duże dawki promieniowania może dojść u dziecka do uszkodzenia centralnego układu nerwowego. Badanie RTG jest przeciwwskazane u kobiet w ciąży. W razie bezwzględnej konieczności badanie RTG jest zastępowane innym, bezpieczniejszym dla dziecka (USG, MRI). Wyjątkiem jest sytuacja, w której tomografia komputerowa jest niezbędna do dokładnej diagnostyki lub ostatecznego wykluczenia zatorowości płucnej. W tym przypadku jest ona zalecana, ponieważ inne metody diagnostyczne są niewystarczające. Zawsze w takim przypadku lekarz musi być poinformowany o ciąży, aby zminimalizować ryzyko uszkodzenia płodu. Dawka promieniowania jest wtedy ustawiona na minimalną, a brzuch i miednica ciężarnej okrywane są specjalnym ołowianym fartuchem, aby zapewnić bezpieczeństwo nienarodzonemu dziecku.

 

Rezonans magnetyczny serca (CMR)

Rezonans magnetyczny serca (CMR, cardiac magnetic resonance) może być przydatny w diagnostyce złożonych chorób serca lub nieprawidłowości aorty, zwłaszcza w przypadkach, gdy badanie echokardiograficzne przezklatkowe nie pozwala uzyskać dostatecznych informacji diagnostycznych i konieczne jest dokładniejsze obrazowanie w celu optymalizacji prowadzenia ciąży. Jakkolwiek nie ma danych wskazujących, by CMR był szkodliwy dla płodu, badaniem pierwszego wyboru jest badanie echokardiograficzne. Jeśli wynik badania echokardiograficznego nie daje jednoznacznej odpowiedzi, należy przed podjęciem badania rezonansem skonsultować się z ginekologiem-położnikiem, Należy również unikać stosowania gadolinu jako kontrastu, ponieważ kontrast przenika przez barierę łożyskową i może kumulować się w organizmie dziecka. Jeśli to możliwe, należy unikać przeprowadzenia CMR w I trymestrze ciąży.

 

Scyntygrafia

Scyntygrafia to metoda diagnostyczna wykorzystująca promieniotwórcze izotopy do obrazowania i badania czynności serca. Badania nie wolno wykonywać u kobiet w ciąży i podczas laktacji, ponieważ promieniowanie wytwarzane przez izotopy promieniotwórcze może mieć wpływ na materiał genetyczny komórek i wywołać uszkodzenia płodu. Jakiś czas po wykonaniu scyntygrafii nie zaleca się również przebywania w bezpośredniej bliskości dzieci i kobiet w ciąży, ponieważ istnieje prawdopodobieństwo napromieniowania osób przebywających w pobliżu pacjenta poddanego scyntygrafii.

 

badaniaobrazowe

Ryc. Badania obrazowe w kardiologii.

 

Piśmiennicwo

  1. Regitz-Zagrosek V., Blomstrom Lundqvist C., Borghi C. i wsp. ESC guidelines on the management of cardiovascular diseases during pregnancy: the task force on the management of cardiovascular dise­ases during pregnancy of the European Society of Cardiology (ESC). Eur. Heart J. 2011; 32: 3147–3197

  2. Baysinger C.L. Imaging during pregnancy. Anesth. Analg. 2010; 110: 863–867.

  3. Kozyra-Pydyś E, Pydyś Ł. Bezpieczeństwo diagnostyki kardiologicznej u kobiet w ciąży. Folia Cardiologica 2015; 10, 6: 450–456

 

TAGI

Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności