Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Lek. Klaudia Knap

Jeśli planujesz mieć dziecko, zasady prawidłowego żywienia zastosuj od zaraz. Nie czekaj, aż test ciążowy pokaże wynik dodatni. Sposób odżywiania kobiety w okresie poprzedzającym ciążę i podczas jej trwania ma bardzo duże znaczenie dla właściwego przebiegu ciąży, rozwoju płodu i zdrowia dziecka w ciągu całego życia.

Niezmiernie ważne jest, aby kobiety planujące ciążę, najlepiej od trzech do sześciu miesięcy przed spodziewanym poczęciem, zmieniły tryb życia i przestrzegały zasad prawidłowej, zbilansowanej diety.

ZAPAMIĘTAJ!

  • Jeśli jesteś osobą palącą, podejmij bezwzględną walkę z tym nałogiem.

  • Jeśli pijesz alkohol, zdecyduj się na jego całkowitą eliminację z diety.

  • Jeśli masz nadwagę lub otyłość, zaplanuj z lekarzem optymalny spadek masy ciała odpowiednio wcześniej przed spodziewanym poczęciem, a z dietetykiem omów właściwą dietę odchudzającą, która pozwoli uniknąć niedoborów pokarmowych.

  • Jeśli od wielu lat się odchudzasz lub stosujesz diety eliminacyjne, wprowadź racjonalne zasady żywienia lub skonsultuj się z dietetykiem. Pamiętaj, że niedobory składników odżywczych u matki wiążą się z zaburzeniami metabolicznymi i mogą mieć wpływ na występowanie poronień oraz wad rozwojowych u dziecka.

  • Jeśli przyjmujesz suplementy witaminowo‒mineralne, ustal z lekarzem, czy jest to faktycznie potrzebne i wybierz te, które są naprawdę niezbędne.

  • Zadbaj koniecznie o regularną, umiarkowaną (nie bardzo intensywną) aktywność fizyczną, gdyż sprzyja ona utrzymaniu prawidłowej masy ciała i pomaga redukować stres.

Odpowiednia dieta kobiety w ciąży to nie tylko gwarancja zdrowia dziecka, ale i dobrej formy mamy. Twój organizm czeka wysiłek związany z okresem intensywnego wzrostu płodu, porodem oraz karmieniem piersią. Dlatego wybieraj urozmaicone posiłki, które dostarczą Ci białka, węglowodanów złożonych, dobrej jakości tłuszczu, witamin i składników mineralnych w odpowiednich proporcjach. Jedz 5 posiłków dziennie, postaraj się nie podjadać i nie ulegać wszystkim zachciankom, a zwłaszcza tym niezdrowym.

Planując dziecko postaraj się stosować prawidłowe zasady żywienia:

  • stosuj urozmaiconą dietę

  • dbaj o spożywanie pięciu posiłków dziennie

  • jedz pełnoziarniste produkty zbożowe

  • pamiętaj o spożywaniu codziennie mleka i produktów mlecznych

  • wykorzystuj rożne źródła białka (nasiona roślin strączkowych, ryby, mięso, jaja)

  • stosuj tłuszcze roślinne (olej rzepakowy, oliwę z oliwek, różne oleje)

  • jedz 500g warzyw i 300g owoców dziennie

  • pij około 2-2,5 litra płynów dziennie, główne źródło płynów powinna stanowić woda (przynajmniej 1-1,5 litra dziennie), pozostałymi płynami mogą być zalecane w ciąży herbaty, np. czerwona, wybrane naturalne herbaty owocowe lub ziołowe (dozwolone dla ciężarnych), jak również soki warzywne i owocowe bez dodatku cukru, wyciskane ze świeżych produktów

  • ograniczaj spożywanie słodyczy

  • wyeliminuj z diety produkty typu „fast food”

  • ograniczaj dodawanie soli do potraw oraz spożywanie produktów zawierających znaczne jej ilości

  • picie kawy ogranicz do jednej filiżanki dziennie lub wyeliminuj całkowicie

  • zrezygnuj ze spożywania alkoholu!

  • pamiętaj o suplementacji kwasem foliowym i witaminą D

  • jeśli jesteś osobą z nadwagą lub otyłością, postaraj się z pomocą lekarza i dietetyka zmniejszyć przynajmniej częściowo masę ciała, ucząc się przy tym wybierania zdrowych produktów żywnościowych.

Warto zapamiętać!

Nadmiary czy niedobory składników odżywczych w życiu płodowym w sposób trwały zmieniają metabolizm i przebieg wielu procesów fizjologicznych, skutkując rozwojem szeregu powikłań metabolicznych i sercowo‒naczyniowych w okresie dorosłości.

W ciąży zwiększa się zapotrzebowanie na energię, składniki odżywcze i płyny. Według polskich zaleceń dzienne zapotrzebowanie kaloryczne powinno być zwiększone o 360 kcal/dzień od II trymestru ciąży i o 475 kcal/dzień w III trymestrze ciąży w stosunku do zapotrzebowania przed ciążą. Najlepszym miernikiem prawidłowego spożycia energii jest utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Prawidłowy przyrost masy ciała w ciąży

Zachodzące w organizmie kobiety zmiany związane z ciążą, takie jak wzrost objętości krwi czy powiększanie się macicy w miarę rozwoju dziecka, warunkują stopniowy przyrost masy ciała. Dla optymalnego rozwoju płodu duże znaczenie ma zarówno prawidłowa masa ciała matki przed zapłodnieniem, jak również przyrost masy ciała podczas ciąży.

Najczęściej wykorzystywanym wskaźnikiem wagowo-wzrostowym pozwalającym na ocenę masy ciała jest wskaźnik Body Mass Indeks (BMI), który obliczamy ze wzoru:

masaciala

Tabela. Przyrost masy ciała w ciąży pojedynczej w zależności od wskaźnika BMI sprzed ciąży.

BMI przed ciążą [kg/m²]

Przyrost masy ciała w trakcie ciąży [kg]

NIEDOWAGA

<18,5

12,5-18

PRAWIDŁOWA MASA CIAŁA

18,5-24,9

11,5-16

NADWAGA

25,0-29,9

7-11,5

OTYŁOŚĆ

30,0

5-9

Na całkowity przyrost masy ciała kobiety pod koniec ciąży składają się:

  • masa ciała dziecka: około 3,5 kg

  • macica: 1-1,5 kg

  • piersi: 1-2 kg

  • płyn owodniowy: 1-1,5 kg

  • łożysko: 0,5-1 kg

  • krew i dodatkowe płyny: 1,5-2 kg

  • dodatkowa tkanka tłuszczowa: 2-4 kg.

Jakich produktów warto unikać w ciąży?

Należy całkowicie wyeliminować:

  • niepasteryzowane mleko i przetwory z niego przygotowane, np. oscypki, ze względu na ich niepewną jakość mikrobiologiczną,

  • surowe i niedopieczone mięso (tatar, krwisty befsztyk) oraz surowe wędliny, takie jak szynka parmeńska, które mogą być przyczyną zakażenia np. toksoplazmozą,

  • surowe ryby i owoce morza (sushi, ostrygi), które mogą być źródłem groźnych bakterii chorobotwórczych lub pasożytów,

  • ryby łowione z zanieczyszczonych wód,

  • surowe jaja,

  • kolorowe napoje gazowane – są sztucznie barwione i aromatyzowane, mają bardzo dużo cukru, a niektóre z nich, takie jak cola, zawierają kofeinę, której nadmierne ilości mogą zaburzyć prawidłowy przebieg ciąży,

  • słodziki – najlepiej nie stosować ich w ciąży (w ich skład wchodzą sztuczne substancje słodzące takie jak aspartam, które nie są dokładnie zbadane pod kątem szkodliwości dla płodu); jeśli musisz posłodzić napój, dodaj niewielką ilość cukru trzcinowego, syropu z agawy czy syropu klonowego – mają niższy indeks glikemiczny niż cukier biały i nie powodują tak intensywnych wzrostów poziomu cukru we krwi,

  • wystrzegaj się spożywania żywności wysokoprzetworzonej: koncentratów zup, sosów, konserw, głęboko mrożonych wyrobów mięsnych i warzywno‒mięsnych; zawierają one znaczne ilości substancji dodatkowych (konserwantów, sztucznych barwników, aromatów),

  • sery pleśniowe, ser feta, camembert. Mogą być one źródłem listerii – bakterii powodującej infekcje pokarmowe z ostrym przebiegiem lub uogólnione infekcje grypowe. Kobiety spodziewające się dziecka są około 20 razy bardziej podatne na listeriozę niż pozostali dorośli. Choroba może być przeniesiona do płodu przez łożysko, nawet jeśli u matki nie ma żadnych jej objawów i prowadzić do przedwczesnego porodu, poronienia lub powikłań zdrowotnych u dziecka.

Piśmiennictwo

1. Dorota Szostak‒Węgierek, Aleksandra Cichocka, Żywienie Kobiet w ciąży, wyd. PZWL 2005.

2. W. Goodnight, R. Newman, Optimal Nutrition for Improved Twin Pregnancy Outcome, Clinical Expert Series” 2009, 114 (5), 1121‒1134.

3. Institute of Medicine and National Research Council, Weight Gain During Pregnancy. Reexamining the Guidelines, National Research Council 2009, dostępny w Internecie: www.nap.edu/catalog/12584.html

 

Lipiec 2020
P W Ś C Pt S N
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31

TAGI

Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności