Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska

dr hab. n. med. Monika Komar, prof. UJ

 

Wrodzone wady serca u dzieci to jedne z najczęstszych wad wrodzonych. Rodzi się z nimi około 1 proc. noworodków. Poważne nieprawidłowości w budowie i położeniu serca oraz dużych naczyń krwionośnych w klatce piersiowej mogą prowadzić do śmierci płodu i poronienia (dotyczy to 2/3 płodów z wadami serca). Wrodzone wady serca są jedną z najczęstszych przyczyn zgonów niemowląt. Wczesne określenie problemu daje dzieciom większą szansę na przeżycie, dlatego ważna jest diagnostyka jeszcze przed urodzeniem. Wiele wrodzonych wad serca wymaga operacji. Czasem nie jednej, a całego szeregu zabiegów.

Odpowiedzialne za wrodzone wady serca są przede wszystkim geny. Rozwojowi wad serca u płodu sprzyja także palenie papierosów i picie alkoholu przez matkę w ciąży, przyjmowanie niektórych leków oraz niedobór kwasu foliowego (to ostatnie ma znaczenie tylko do 8. tygodnia ciąży). Wady serca może wywołać także infekcja matki, np. różyczka oraz zakażenie toksoplazmozą.

Ciąża stanowi obciążenie dla całego organizmu, ale szczególnie dla układu krwionośnego. To on właśnie przez 9 miesięcy ma zdwoić pracę, by zapewnić zaopatrzenie w tlen i składniki odżywcze zarówno dla dziecka, jak i dla matki.

Jeżeli kobieta, u której wcześniej wykryto chorobę serca, planuje urodzenie dziecka, powinna bezwzględnie zasięgnąć porady lekarza. Niektóre schorzenia są bowiem zdecydowanym przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę. Należą do nich: pierwotne nadciśnienie płucne,  ciężka niewydolność serca (III i IV stopnia), sinicze wady serca, w których krew pompowana do ciała zawiera mniej tlenu niż powinna, zespół Marfana, który osłabia tkanki łączne oraz rzadko spotykany zespół Eisenmengera, dla którego charakterystyczne są duże dziury w sercu i wysokie ciśninie krwi tętnicach płucnych. Te choroby stanowią wysokie ryzyko utraty płodu, ale także - mogą doprowadzić do śmierci kobiety.

Wrodzone wady serca stwarzają zagrożenie, że pojawią się one również u dziecka. Dzieje się tak u około 4-5 procent noworodków, których matki obciążone są takim schorzeniem.

Inne poważne dolegliwości, takie jak zaburzenia rytmu serca, niewydolność, nadciśnienie tętnicze, łagodne i umiarkowane wady nabyte serca [Ryc. 1] czy choroba wieńcowa, nie wykluczają możliwości urodzenia dziecka, ale wymagają skrupulatnej kontroli przebiegu ciąży, stosowania leków możliwie najmniej ingerujących w rozwój płodu, a także ustalenia sposobu porodu.

Jeśli choroba serca ciężarnej kobiety wymaga stosowania leków, tylko lekarz może zlecić ich rodzaj oraz pożądane dawkowanie.

badanieecho

Ryc. 1 Badanie echokardiograficzne u chorej l. 30, ciąża 16 tydzień. Badanie z użyciem Dopplera kolorowego. Widoczna fala niedomykalności zastawki mitralnej.

 

Piśmiennictwo:

  1. Regitz-Zagrosek V, Roos-Hesselink JW, Bauersachs J, Blomstrom-Lundqvist C, Cifkova R, De Bonis M, Iung B, Johnson MR, Kintscher U, Kranke P, Lang IM, Morais J, Pieper PG, Presbitero P, Price S, Rosano GMC, Seeland U, Simoncini T, Swan L, Warnes CA. ESC Guidelines for the management of cardiovascular diseases during pregnancy. Eur Heart J. 2018;2018(39):3165–241.

  2. Pijuan-Domenech A, Galian L, Goya M, Casellas M, Merced C, Ferreira-Gonzalez I, Marsal-Mora JR, Dos-Subira L, Subirana-Domenech MT, Pedrosa V, Baro-Marine F, Manrique S, Casaldaliga-Ferrer J, Tornos P, Cabero L, Garcia-Dorado D. Cardiac complications during pregnancy are better predicted with the modified WHO risk score. Int J Cardiol. 2015;195:149–54.

  3. Silversides CK, Grewal J, Mason J, Sermer M, Kiess M, Rychel V, Wald RM, Colman JM, Siu SC. Pregnancy outcomes in women with heart disease: The CARPREG II Study. J Am Coll Cardiol. 2018;71:2419–30.

  4. Siu SC, Sermer M, Harrison DA, Grigoriadis E, Liu G, Sorensen S, Smallhorn JF, Farine D, Amankwah KS, Spears JC, Colman JM. Risk and predictors for pregnancy-related complications in women with heart disease. Circulation. 1997;96:2789–94.

  5. Drenthen W, Boersma E, Balci A, Moons P, Roos-Hesselink JW, Mulder BJ, Vliegen HW, van Dijk AP, Voors AA, Yap SC, van Veldhuisen DJ, Pieper PG. Predictors of pregnancy complications in women with congenital heart disease. Eur Heart J. 2010;31:2124–32.

  6. Ruys TP, Roos-Hesselink JW, Hall R, Subirana-Domenech MT, Grando-Ting J, Estensen M, Crepaz R, Fesslova V, Gurvitz M, De Backer J, Johnson MR, Pieper PG. Heart failure in pregnant women with cardiac disease: data from the ROPAC. Heart. 2014;100:231–8.

  7. Konstantinides SV, Torbicki A, Agnelli G, Danchin N, Fitzmaurice D, Galie N, Gibbs JS, Huisman MV, Humbert M, Kucher N, Lang I, Lankeit M, Lekakis J, Maack C, Mayer E, Meneveau N, Perrier A, Pruszczyk P, Rasmussen LH, Schindler TH, Svitil P, Vonk Noordegraaf A, Zamorano JL, Zompatori M. ESC guidelines on the diagnosis and management of acute pulmonary embolism. Eur Heart J. 2014;35(43):3033–69.  

  8. Ombelet W, Martens G, De Sutter P, Gerris J, Bosmans E, Ruyssinck G, Defoort P, Molenberghs G, Gyselaers W. Perinatal outcome of 12,021 singleton and 3108 twin births after non-IVF-assisted reproduction: a cohort study. Hum Reprod. 2006;21:1025–32.

  9. Sliwa K, Mebazaa A, Hilfiker-Kleiner D, Petrie MC, Maggioni AP, Laroche C, Regitz-Zagrosek V, Schaufelberger M, Tavazzi L, van der Meer P, Roos-Hesselink JW, Seferovic P, van Spandonck-Zwarts K, Mbakwem A, Bohm M, Mouquet F, Pieske B, Hall R, Ponikowski P, Bauersachs J. Clinical characteristics of patients from the worldwide registry on peripartum cardiomyopathy (PPCM): EURObservational Research Programme in conjunction with the Heart Failure Association of the European Society of Cardiology Study Group on PPCM. Eur J Heart Fail. 2017;19:1131–41.

  10. Patten IS, Rana S, Shahul S, Rowe GC, Jang C, Liu L, Hacker MR, Rhee JS, Mitchell J, Mahmood F, Hess P, Farrell C, Koulisis N, Khankin EV, Burke SD, Tudorache I, Bauersachs J, del Monte F, Hilfiker-Kleiner D, Karumanchi SA, Arany Z. Cardiac angiogenic imbalance leads to peripartum cardiomyopathy. Nature. 2012;485:333–8.

  11. Arrigo M, Blet A, Mebazaa A. Bromocriptine for the treatment of peripartum cardiomyopathy: welcome on BOARD. Eur Heart J. 2017;38:2680–2.

  12. Mercer CH, Tanton C, Prah P, Erens B, Sonnenberg P, Clifton S, Macdowall W, Lewis R, Field N, Datta J, Copas AJ, Phelps A, Wellings K, Johnson AM. Changes in sexual attitudes and lifestyles in Britain through the life course and over time: findings from the National Surveys of Sexual Attitudes and Lifestyles (Natsal). Lancet. 2013;382:1781–94.

  13. Vigl M, Kaemmerer M, Niggemeyer E, Nagdyman N, Seifert-Klauss V, Trigas V, Bauer U, Schneider KT, Berger F, Hess J, Kaemmerer H. Sexuality and reproductive health in women with congenital heart disease. Am J Cardiol. 2010;105:538–41.

 

Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności