Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska

Dr n. med. Mateusz Podolec

 

Infekcyjne zapalenie wsierdzia (IZW) to choroba, która wymaga pilnej diagnostyki i niezwłocznego włączenia odpowiedniego leczenia. Jest to związane ze stosunkowo szybkim rozwojem powikłań. Ich pojawienie w znacznym stopniu przyczynia się do wzrostu śmiertelności wśród zakażonych pacjentów.

Lista możliwych powikłań infekcyjnego zapalenia wsierdzia jest bardzo długa.
W niniejszym artykule przedstawiam najczęstsze z nich.

  • Niewydolność serca – jest najczęstszym powikłaniem IZW. Prawdopodobieństwo jej wystąpienia jest największe przy zajęciu procesem zapalnym zastawki aortalnej (prawie 30% ryzyko niewydolności serca) oraz zastawki mitralnej (20% ryzyko). Niewydolność serca ma swoje źródło w spowodowanej procesem zapalnym ciężkiej niedomykalności aortalnej lub mitralnej bądź utrudnieniu przepływu krwi przez te zastawki spowodowanej obecnością na ich powierzchni tzw. wegetacji. Prowadzi to do cofania się i zastoju krwi w krążeniu, może doprowadzić do rozwoju niebezpiecznych dla życia obrzęku płuc i wstrząsu kardiogennego. Dlatego też w takich przypadkach zaleca się leczenie operacyjne w trybie nagłym – w ciągu 24 godzin od rozpoznania. W przypadku braku objawów wstrząsu i obrzęku płuc operację można przeprowadzić w trybie pilnym – w ciągu kilku dni, a jeżeli objawy niewydolności serca są umiarkowane, dobrze kontrolowane farmakologicznie, a pacjent jest stabilny można rozważyć operację w trybie planowym.

 

  • Powikłania zatorowe – mogą występować u około 40% chorych. Ich wystąpienie w dużym stopniu zależy od wielkości i ruchomości nalotów bakteryjnych (wegetacji) obecnych na zastawkach. Istotna jest też lokalizacja wegetacji – większe ryzyko zatorowości przy zajęciu zastawki mitralnej, a dokładnie jej płatka przedniego. Większe ryzyko zatorowości istnieje również przy etiologii gronkowcowej zakażenia. Zatory mogą ujawniać się w różnych miejscach organizmu doprowadzając do objawów zatorowości płucnej (gdy zajęte naczynia płucne), choroby niedokrwiennej, a nawet zawału serca (zajęcie naczyń wieńcowych), zawału nerek (zajęcie naczyń nerkowych), zawału śledziony (zajęte naczynia śledzionowe), itp. Szczególnie warto zwrócić uwagę na zatory dotyczące naczyń mózgowych. Powikłania neurologiczne w następstwie infekcyjnego zapalenia wsierdzia występują u około 20-40% pacjentów. Mogą przybierać różną formę – od tzw. zatorów niemych – nie dających żadnych objawów przez przemijające zaburzenia krążenia mózgowego do udarów niedokrwiennych – wszystko w zależności od lokalizacji i rozmiaru zatoru. Za zmniejszenie ryzyka powikłań zatorowych w znacznym stopniu odpowiada szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Krytyczne są pierwsze dwa tygodnie antybiotykoterapii. Dlatego też w przypadku uwidocznienia w badaniu echokardiograficznym serca dużych wegetacji na zastawce (powyżej 10 mm), które charakteryzują zwiększoną ruchomością (ryzyko oderwania fragmentu wegetacji, który stanowi materiał zatorowy) należy przeprowadzić leczenie operacyjne w trybie pilnym.

 

  • Powikłania miejscowe – zaliczamy do nich ropnie wewnątrzsercowe, tętniaki rzekome i przetoki. Są one wskazaniem do leczenia operacyjnego w trybie pilnym.

 

  • Uszkodzenie nerek – może występować u 5-30% chorych. Znacznie pogarsza rokowanie, ale zwykle jest odwracalne. Najczęstszy typ powikłań nerkowych to kłębuszkowe zapalenie nerek. Spowodowane jest odkładaniem kompleksów immunologicznych (ludzkie przeciwciało połączone z drobnoustrojem powodującym infekcję) w kłębuszkach nerkowych. Objawami kłębuszkowego zapalenia nerek jest krwiomocz, obecność białka w moczu (albumin), zwiększenie poziomu kreatyniny we krwi. Inne powikłania ze strony nerek to m.in. toksyczne uszkodzenie nerek lekami (antybiotykami) wdrożonymi w celu leczenia infekcyjnego zapalenia wsierdzia lub środkami kontrastowymi używanymi podczas badań obrazowych, zawał nerki (w wyniku zatorów), ostra niewydolność nerek spowodowana niestabilnością hemodynamiczną, itp. Efektem uszkodzenia nerek jest ich niewydolność. Dlatego też, aby w porę jej przeciwdziałać, podczas leczenia infekcyjnego zapalenia wsierdzia parametry nerkowe – filtracja kłębuszkowa i poziom kreatyniny - powinny być stale monitorowane.

 

  • Zaburzenia rytmu serca i przewodnictwa – związane są z niedokrwieniem i wskazują na zajęcie procesem zapalnym głębszych warstw mięśniówki serca. Wyróżniamy kilka typów zaburzeń rytmu i przewodnictwa, które mogą się pojawić w przebiegu IZW. Znacznie pogarszają rokowanie i zwykle nasuwają podejrzenie, że procesem zapalnym zajęte są okolice zastawek. Ich duże nasilenie i trudność w opanowaniu może doprowadzić do konieczności włączenia leczenia operacyjnego.

 

Badanieechokardiograficzne pom

Fot. Badanie echokardiograficzne jest podstawową metodą do rozpoznania zapalenia wsierdzia i monitorowania jego powikłań. Strzałką zaznaczono wegetację na zastawce aortalnej.

 

Bibliografia:

1. Robbins Patologia, V. Kumar, Abul K. Abbas, Jon C. Aster, wyd. ELSEVIER 2017 r., str. 432-433

2. Interna Szczeklika 2018 rok dr n.med. Piotr Gajewski, wyd. Medycyna Praktyczna, rozdział 2.13

3. Wytyczne ESC dotyczące leczenia infekcyjnego zapalenia wsierdzia w 2015

 

 

24 października 2020;
Dzień Walki z Otyłością
03 listopada 2020;
Światowy Dzień Tolerancji
14 listopada 2020;
Światowy Dzień Walki z Cukrzycą
Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności