Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska

Dr n. med. Agnieszka Sarnecka

Szczepienia ochronne są obecnie jedną z niewielu uzasadnionych i skutecznych metod zapobiegania infekcjom. Na całym świecie powszechne programy szczepień pozwoliły wyeliminować niektóre choroby zakaźne (m.in. ospę prawdziwą), a także znacznie osłabiły przebieg wielu innych. Coraz mniej osób umiera w wyniku np. krztuśca, gruźlicy czy odry.

W Polsce szczepienia ochronne są realizowane zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych (PSO), czyli tzw. kalendarzem szczepień. Jest on każdego roku modyfikowany i aktualizowany w zależności od sytuacji epidemiologicznej, nowych danych klinicznych, zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz możliwości finansowania przez państwo, a następnie ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego.

Kalendarz szczepień ochronnych zawiera informacje przeciw jakim chorobom należy szczepić dzieci i dorosłych, określa terminy i odstępy pomiędzy szczepieniami, rodzaje szczepionek i sposoby ich podania, a także obejmuje schematy szczepień u osób, które w szczególny sposób narażone są na zakażenie, czyli studentów uczelni medycznych, pracowników ochrony zdrowia i pracowników służb weterynaryjnych.

Kalendarz szczepień uwzględnia:

szczepienia obowiązkowe (bezpłatne) - finansowane i realizowane w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego bez dodatkowych opłat,

szczepienia zalecane (odpłatne) - wskazane w celu rozszerzenia zakresu ochrony lub zmniejszenia liczby wkłuć, ale nierefundowane z budżetu państwa. Szczepionkę taką należy zakupić we własnym zakresie w punkcie szczepień lub w aptece na podstawie recepty wystawionej przez lekarza.

Do szczepień obowiązkowych zaliczamy szczepienia przeciwko:

gruźlicy,

zakażeniom pneumokokowym,

błonicy,

 

krztuścowi,

polio (poliomyelitis),

odrze,

śwince,

różyczce,

tężcowi,

wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW typu B),

zakażeniom przeciwko Haemophilus influenzae typu B.

Osoby z grup podwyższonego ryzyka są szczepione również dodatkowo przeciwko: ospie wietrznej, błonicy, tężcowi i wściekliźnie.

Pierwsze szczepienia (przeciwko WZW typu B oraz gruźlicy) dziecko otrzymuje już w szpitalu, w pierwszych dobach swojego życia. Kolejne szczepienia (przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, pneumokokom, WZW typu B, Hemophilus influenzea typ b i ewentualnie szczepienia z grupy zalecanych) należy wykonać pomiędzy 6 a 8 tygodniem życia dziecka, najczęściej w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w Polsce za szczepienia obowiązkowe u dziecka odpowiadają jego rodzice oraz lekarz rodzinny, a każda osoba (dziecko lub dorosły) poddawana szczepieniu obowiązkowemu lub zalecanemu powinna przejść badanie lekarskie kwalifikujące do jego wykonania.

Szczepienia zalecane uzupełniają schemat szczepień obowiązkowych. Umożliwiają szerszą ochronę przed następującymi chorobami zakaźnymi:

ospa wietrzna,

zakażenie rotawirusowe,

zakażenia meningokokowe,

wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW typu A),

grypa,

kleszczowe zapalenie mózgu.

Szczepionki skojarzone są alternatywą dla pojedynczych szczepionek i mają na celu ograniczenie liczby wkłuć. Mogą być wykorzystywane do realizacji Programu Szczepień Ochronnych po ich sfinansowaniu przez rodziców lub opiekunów dziecka (nie są finansowane przez NFZ). W Polsce dostępne są trzy rodzaje szczepionek wysoko skojarzonych:

szczepionka czterowalentna DTaP-IPV (4 w 1) - uodparniająca przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis,

szczepionka pięciowalentna DTaP-IPV+Hib (5 w 1) - uodparniająca przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu b (w pierwszych dwóch latach życia dziecko otrzymuje 12, zamiast 19 zastrzyków),

szczepionka sześciowalentna DTaP-IPV+Hib+HBV (6 w 1) - uodparniająca przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu b, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (w pierwszych dwóch latach życia dziecko otrzymuje 11, zamiast 19 zastrzyków).

Warto zapamiętać!

W ostatnim czasie wielu rodziców zastanawia się, czy warto szczepić dzieci. Powodem jest poczucie, że dotychczasowe szczepienia rozwiązały już problem większości chorób zakaźnych, a także ruchy antyszczepionkowe, które rozpowszechniają informacje, nie zawsze prawdziwe, o niebezpieczeństwie, jakie niesie za sobą szczepienie dzieci. Jednak najwięksi epidemiolodzy, pediatrzy i naukowcy podkreślają, że warto szczepić, ponieważ jest to najlepszy sposób uchronienia dzieci przed wieloma groźnymi, nierzadko śmiertelnymi chorobami.

kalendarzszczepien2020

Ryc. 1. Program Szczepień Ochronnych na 2020 rok

(źródło: https://szczepienia.pzh.gov.pl/kalendarz-szczepien-2020)

szczepieniekalendarz

Ryc. 2. Szczepienia ochronne są obecnie najskuteczniejszą metodą zapobiegania infekcjom

 

Piśmiennictwo:

Hollingshead S, Tang CM. An Overview of Neisseria meningitidis. Methods in molecular biology (Clifton, NJ). 2019;1969:1-16. Epub 2019/03/17.

Crawford SE, Ramani S, Tate JE, Parashar UD, Svensson L, Hagbom M, Franco MA, Greenberg HB, O'Ryan M, Kang G, Desselberger U, Estes MK. Rotavirus infection. Nature reviews Disease primers. 2017;3:17083. Epub 2017/11/10.

 https://gis.gov.pl/aktualnosci/wstrzymanie-szczepien-obowiazkowych-w-ramach-programu-szczepien-ochronnych.

https://szczepienia.pzh.gov.pl/kalendarz-szczepien-2020.

TAGI

Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności