Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Lek. Sylwia Wiśniowska-Śmiałek

 

          Regularna, umiarkowana aktywność fizyczna przynosi wymierne korzyści dla zdrowia. W dużej mierze chroni przed zachorowaniem na choroby układu sercowo-naczyniowego, które są główną przyczyną zgonów, w szczególności osób po 65 roku życia, ale też może wspomóc ich leczenie i zmniejszyć ryzyko poważnych, często śmiertelnych komplikacji zdrowotnych. Powszechnie wiadomo, że osoby uprawiające systematycznie sporty są w lepszej kondycji zdrowotnej i żyją dłużej a brak aktywności fizycznej został określony przez Światową Organizację Zdrowia jako czwarty czynnik śmiertelności na świecie.

          Dla osób młodych, całkowicie zdrowych, bez wywiadu nagłych zgonów w rodzinie nie ma ograniczeń co do częstości oraz intensywności w podejmowanych ćwiczeniach fizycznych. Osoby takie bez przeszkód mogą uprawiać sporty bez konieczności wcześniejszego zgłaszanie się do Poradni Kardiologicznej.

          Inaczej jest w przypadku osób ze stwierdzonymi chorobami serca. Należy pamiętać, że zbyt intensywna lub długotrwała aktywność fizyczna powoduje nadmierne obciążenie układu krążenia, a to mogłoby przynieść negatywne skutki u pacjentów cierpiących na choroby kardiologiczne takie jak choroba niedokrwienna serca, przebyty zawał, zaawansowana niewydolność serca, źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze, wady zastawkowe czy niektóre zaburzenia rytmu. Z tego powodu takim osobom zaleca się wcześniejszą wizytę w Poradni Kardiologicznej, na której lekarz po zapoznaniu się z aktualnym stanem zdrowia oraz wykonaniu niezbędnych badań, poinformuje o rodzaju oraz możliwej intensywności ćwiczeń.

          U pacjentów z chorobami układu krążenia, a w szczególności z chorobą niedokrwienną, po zawale serca zaleca się, przed przystąpieniem do większej aktywności fizycznej, wykonanie próby wysiłkowej na bieżni ruchomej lub cykloergometrze. Podczas badania rejestrowany jest zapis EKG, jak również wykonywany jest pomiar ciśnienia tętniczego. Na tej podstawie określana jest rzeczywista wydolność fizyczna pacjenta oraz jego tolerancja na obciążenie wysiłkiem [1]. Pozwala to w sposób obiektywny zaplanować intensywność wykonywanych ćwiczeń.

          Podczas wysiłku fizycznego ciśnienie tętnicze znacząco wzrasta, dlatego ważnym jest, aby u osób ze stwierdzonym nadciśnieniem tętniczym było ono optymalnie wyrównane, tzn. takie, które nie przekracza wartości 140/90 mm Hg. Nie oznacza to jednak aby osoby z nadciśnieniem rezygnowały z aktywności fizycznej, a wręcz przeciwnie. Regularnie wykonywany wysiłek przynosi bardzo korzystne efekty w postaci obniżenia wartości ciśnienia tętniczego średnio o 5-10 mmHg [2]. Niemniej jednak osoby z nadciśnieniem tętniczym a zwłaszcza słabo kontrolowanym, przed przystąpieniem do uprawiania intensywnego sportu, powinny zgłosić się do kardiologa. Może okazać się niezbędnym wcześniejsze wykonanie 24- godzinnego monitorowania zapisu ciśnienia tętniczego metodą Holtera oraz zoptymalizowanie farmakoterapii.

          Istnieje wiele chorób układu krążenia, w tym wrodzone czy nabyte wady serca, ciężkie wady zastawkowe, zespoły wad wrodzonych, choroby mięśnia sercowego - kardiomiopatie, zaawansowana niewydolność serca, choroby wielkich naczyń tętniczych: koarktacja aorty, tętniaki aorty, w których wykonywanie sportów o charakterze wyczynowym lub polegających na współzawodnictwie jest przeciwwskazane. Zalecana aktywność fizyczna w tych przypadkach powinna być na co najwyżej umiarkowanym poziomie i zawsze rozpatrywana indywidualnie. Dlatego w każdym przypadku stwierdzonej choroby układu krążenia zalecane jest zgłoszenie się do specjalisty. Lekarz kardiolog po dokładnym przeanalizowaniu aktualnego stanu klinicznego oraz wykorzystując wytyczne postępowania w chorobach układu krążenia pouczy o możliwości wykonywania wysiłku fizycznego a w szczególności o jego intensywności i zakresie [3]. Poniżej w tabeli przedstawiono przykładowe zalecenia co do uprawiania sportu w wybranych chorobach układu krążenia (tabela 1).

    Tabela. Zalecenia Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące aktywności fizycznej w wybranych chorobach układu krążenia.

CHOROBA UKŁADU KRĄŻENIA

WYSIŁEK FIZYCZNY

Zespół Einsenmengera

Anomalia Ebsteina

Anomalie naczyń wieńcowych

Przełożenie wielkich pni tętniczych

Ciężkie nadciśnienie płucne




Wykluczone współzawodnictwo sportowe, unikanie umiarkowanych i dużych wysiłków

Ubytek w przegrodzie międzykomorowej

Ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej

Przetwały przewód tętniczy




U pacjentów bez nadciśnienia płucnego, bez istotnych zaburzeń rytmu serca – wysiłek bez ograniczeń; u chorych z nadciśnieniem płucnym – wysiłek ograniczony do rekreacji

Zwężenie zastawki aortalnej

Koarktacja aorty

Zespół Marfana

Pacjenci z ciężkim objawowym i bezobjawowym zwężeniem oraz pacjenci z umiarkowanym zwężeniem i poszerzeniem aorty powinni unikać forsownych wysiłków, ćwiczeń izometrycznych oraz współzawodnictwa sportowego. W łagodnym i umiarkowanym zwężeniu uprawianie sportu jest dozwolone.

Dwuujściowa prawa komora

Zwężenie zastawki tętnicy płucnej

Bez ograniczeń przy resztkowym zwężeniu pnia płucnego; unikanie sportów statycznych czy współzawodnictwa sportowego u chorych z ciężkim zwężeniem zastawki płucnej


          Również Pacjenci leczący się z powodu zaburzeń rytmu i/lub przewodnictwa, z implantowanym kardiostymulatorem czy kardiowerterem - defibrylatorem powinni zasięgnąć opinii specjalisty zanim przystąpią do wykonywania większych wysiłków fizycznych. W tym wypadku duży wysiłek mógłby być mechanizmem spustowym wywołującym groźną dla życia arytmię.

          Osobnym zagadnieniem jest wymagana stała opieka specjalistyczna, w tym również kardiologiczna sportowców zawodowych. Każdy zawodnik czynnie uprawiający dyscypliny sportowe powinien pozostawać w opiece lekarskiej zarówno przed rozpoczęciem treningów, jak i systematycznie w czasie ich trwania.

          Podsumowując, uprawianie sportu przynosi wiele korzyści dla zdrowia, ale tylko wtedy, gdy jego poziom jest odpowiednio dostosowany do możliwości organizmu. Osoby z chorobami układu krążenia, osoby z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku nagłych zgonów sercowych oraz osoby chcące uprawiać sport na poziomie zawodniczym powinni zgłosić się do kardiologa przed rozpoczęciem treningów fizycznych.

wspinaczka

Fot. Przykład sportu wyczynowego. Przed rozpoczęciem takiej aktywności fizycznej osoby z chorobami układu krążenia oraz zawodowo uprawiające sport powinny zgłosić się do kardiologa.

 

Piśmiennictwo:

  1. Hansen D, Dendale P, Coninx K, et al. Eur J The European Association of Preventive Cardiology Exercise Prescription in Everyday Practice and Rehabilitative Training (EXPERT) tool: A digital training and decision support system for optimized exercise prescription in cardiovascular disease. Concept, definitions and construction methodology. Eur J Cardiol. 2017 Jan.
  2. Green DJ, Smith KJ „Effect of Exercise on Vascular, Structure and Heath in Humans” Cold Spring Harb Perspect Med. 2017.
  3. Vahanian A, Alfieri O, Andreotti F, et al. Guidelines on the management of valvular heart disease, European Heart Journal (2012) 33, 2451–2496.

Maj 2020
P W Ś C Pt S N
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

TAGI

Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności