Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Dr n. med. Jakub Podolec


          Wysiłek fizyczny to dodatkowa, świadoma praca układów mięśni, ścięgien i kości, którą człowiek wykonuje żeby poprawić kondycję, jakość swojego życia i zapobiegać wielu chorobom cywilizacyjnym. Szczególną rolę regularnego uprawiania sportu podkreśla się w związku z tzw. profilkatyką pierwotną, pierwszorzędową, która obejmuje szerokie pojęcie promocji zdrowia.


          Skurcz mięśni zachodzi już na poziomie komórkowym poprzez aktywowanie białek tj. miozyny i aktyny. Aktywacja poszczególnych komórek mięśniowych skupionych w tkance mięśniowej (mięśniach) połączonych ścięgnami z układem kostno-stawowych wpływa nie tylko na możliwość poruszania się, ale także na pracę wszystkich narządów. W czasie wysiłku fizycznego (treningu) zwiększa się między innymi przepływ krwi (serce podczas maksymalnego wysiłku pompuje krew nawet do 25l/min) oraz pojemność oddechowa płuc.

Rodzaje wysiłków fizycznych:

  • wysiłek izometryczny (skurcz izometryczny) jest wtedy, kiedy wzrasta napięcie mięśni, jednak bez zmian w jego długości włókien mięśniowych, np. podnoszenie ciężarów,

  • wysiłek izotoniczny (skurcz izotoniczny) to skrócenie mięśnia na długość, ale bez zmiany jego napięcia.

Wysiłki statyczne i dynamiczne - charakterystykę tego typu wysiłków przedstawiono w tabeli 1.

wysiłek

statyczny

dynamiczny

dominuje skurcz

izometryczny

izotoniczny

przykłady

podnoszenie ciężarów

bieganie, jazda na rowerze

stopień obciążenia układu krążenia

duży

średni

Tabela 1. Rodzaje wysiłku z uwzględnienim rodzajów skurczów oraz stopnia obciążenia układu krążenia.

          Jak wynika z powyższej tabeli utrzymywanie ciężarów jest dużo bardziej obciążające dla serca i całego układu krążenia. Wysiłek statyczny obciąża także istotnie pozostałe układy, w tym szczególnie niekorzystnie wpływa na układ kostno-stowowy.

          Na naszą sprawność fizyczną wpływają różne czynniki między innym: wiek, czas trwania wysiłku, wielkość grup mięśniowych, dieta, nawodnienie, intensywność wysiłku, stopień przystosowania do wysiłku oraz współwystępowanie chorób i stan psychiczny.

          W przypadku podejrzenia chorób układu krążenia należy przed rozpoczęciem uprawiania sportu skonsultować się z lekarzem.

          Na pewno dużą rolę odgrywa również motywacja i właściwa świadomość znaczenia aktywności fizycznej na nasze zdrowie. Warto również przypomnieć, by w trakcie wykonywania ćwiczeń fizycznych prawidłowo, głęboko i regularnie oddycha  oraz nawadniać organizm.  

          Każdy ruch jest dobry i potrzebny jeśli jest w granicach naszej wydolności i nie powoduje kontuzji lub poważnych zaburzeń ustrojowych organizmu. Nie wolno zapominać o wiczeniach rozciągających i rozgrzewce przed i po treningach – zapobiega to urazom i zakwaszeniu mięśni.

          Jeżeli chodzi o podjeście holistyczne (całościowe) do pacjenta lekarz powinien zwrócić uwagę na stan psychiczny pacjenta. Warto zalecać systematyczny (3-4 razy w tygodniu) udział w zajęciach sportowych w grupie (np. siatkówka czy nawet wspólny spacer).

Zalecenia dla:

  • zdrowych osob dorosłych w każdym wieku - minimum 2,5-5 godzin tygodniowo aktywność fizyczna lub trening wysiłkowy o umiarkowanej intensywności lub 1-2,5 godziny tygodniowo wysiłek o dużej intensywności,

  • osób prowadzących siedzący tryb życia - wysiłki o niewielkiej intensywności, wiele krótkotrwałych treningów 4-5 sesji w tygodniu po minimum 10 min,

  • pacjentów po zawale serca, by-pasach lub angioplastyce tętnic wieńcowych ze stabilną chorobą wieńcową lub stabilną niewydolnością serca - areobowy trening fizyczny o umiarkowanej intensywności co najmniej 3 razy w tygodniu po około 30 minut na każdy trening.

          Przykłady aerobowego treningu fizycznego: piesze wycieczki, bieganie, jazda na rowerze, rolkach, wrotkach lub łyżwach, pływanie, bieganie na nartach, aerobik, szybie chodzenie, wchodzenie po schodach, praca fizyczna w ogrodzie.

          Umiarkowana aktywność fizyczna to aktywność, która powoduje zmęczenie oceniane przez pacienta na 5-6 punktów w skali 10-stopniowej.

          Systematyczna aktywność fizyczna zmniejsza umieralność z przyczyn sercowo-naczyniowych.

          Każdy wysiłek fizyczny jest lepszy od „lenistwa ruchowego“

 

wysilek

Rycina 1. Ćwiczenia (wysiłek izometryczny) ciężarowca

Piśmiennictwo:

1. A. Wszoł ,,Fizjologia wysiłku fizycznego‘‘ rozdział pierwszy

2. K. BirchD. MacLarenK. George Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008 ,,Fizjologia sportu. Krótkie wykłady”

3. J. Górski Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2010 ,,Fizjologia człowieka’’

4. R. Piotrowicz, P Podolec, G Kopeć i wsp.: Wytyczne Polskiego Forum Profilaktyki dotyczące aktywności fizycznej. Podręcznik Polskiego Forum Profilaktyki tom 2 Wyd.: Medycyna Praktyczna, 2010; 435-49

 

Maj 2020
P W Ś C Pt S N
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

TAGI

Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności