Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Lek. Marcin Waligóra




          „Słodziki” są to środki słodzące zastępujące cukier spożywczy (w skład którego wchodzi głównie sacharoza). Ich spożycie wiąże się z dostarczaniem do organizmu mniejszej ilości energii w postaci węglowodanów (mają niższą wartość energetyczną). Do „słodzików” zalicza się substancje syntetyczne (takie jak aspartam czy acesulfam K) lub naturalne (w tym cukrole i alkohole wielowodorotlenowe takie jak np. mannitol, ksylitol oraz inne substancje np. taumatyna).


Zalety stosowania słodzików.

          Słodziki syntetyczne są ok. 200 krotnie bardziej słodkie od cukru, podczas gdy taumatyna jest 3500 razy słodsza od sacharozy. Substancje te mają niską wartość kaloryczną. Sam aspartam ma nieco inny smak od cukru, a jego połączenie z acesulfamem potasu smakuje niemal jak zwykły cukier.

          Cukrole charakteryzują się mniejszą intensywnością odczuwanej słodyczy. Mannitol jest około dwukrotnie mniej słodki od sacharyny, a ksylitol ma porównywalną słodycz. Wchłaniają się one wolniej i znacznie gorzej od sacharozy przez przewód pokarmowy, wskutek czego charakteryzują się niższą wartość energetyczną oraz powodują mniejsze skoki stężenia glukozy we krwi. Te z nich które nie uległy wchłonięciu przechodzą do dalszych części jelita gdzie podlegają procesom degradacji, w tym fermentacji. Jednak jednorazowo spożycie >25 g polialkoholi, wywołuje efekt przeczyszczający a w skrajnych przypadkach prowadzi do uporczywych biegunek.

          Słodziki dzięki tym właściwościom są szczególnie często używane przez diabetyków oraz osoby w trakcie redukcji masy ciała. Ponadto używanie słodzików wiąże się z mniejszym ryzykiem rozwoju próchnicy, gdyż nie są one rozkładane do cukrów prostych w jamie ustnej i nie stanowią pożywki dla patogennych bakterii.

Bezpieczeństwo

          Spożywanie „słodzików” było przedmiotem wielu analiz naukowych. Kontrowersje budziły wyniki badań sugerujące ich działanie rakotwórcze – zwłaszcza w przypadku aspartamu. Wyniki te poddano analizie przez Urząd ds. Żywności i Leków (FDA) w oraz Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności w Europie (EFSA), w której nie dopatrzono się podstaw do kwestionowania bezpieczeństwa spożywania aspartamu. Podobne sugestie wysnuto na temat jego negatywnego wpływu na metabolizm, które również nie znalazły rzetelnego potwierdzenia w badaniach naukowych. Aktualnie aspartam jest uważany za bezpieczny dla organizmu ludzkiego przez szereg organizacji. Pacjenci chorujący na fenyloketonurię oraz kobiety w ciąży powinni unikać aspartamu. Substancje słodzące nie są stosowane w produktach spożywczych dla niemowląt i małych dzieci. Uważa się, że spożywanie napojów słodzonych sztucznymi słodzikami wiąże się z większym ryzykiem udaru mózgu, rozwojem demencji w tym choroby Alzheimera.

          Najczęściej używane w substancje wraz z numerami „E” zestawiono w tabeli poniżej:

 

 

Substancja

Numer E

Uwagi

Sorbitol, syrop sorbitolowy

E 420

  • alkohol wielowodorotlenowy

  • w naturze występuje w owocach

  • w dużych dawkach ma działanie przeczyszczające

  • nie podawać niemowlętom

Mannitol

E 421

  • alkohol wielowodorotlenowy

  • związek syntetyczny

  • wchłania się powoli z przewodu pokarmowego, wywołuje osmotyczne działanie przeczyszczające

  • ostrożnie u diabetyków i osób z upośledzeniem czynności nerek

Acesulfam K

E 950

  • substancja syntetyczna

  • źródło fenyloalaniny

  • niezalecany dla dzieci

  • w większych ilościach gorzkawy posmak

  • dopuszczalne dzienne spożycie to 15 mg/kg masy ciała

Aspartam

E 951

  • substancja syntetyczna

  • źródło fenyloalaniny – nie dla osób cierpiących na fenyloketonurię

  • rozpada się w wyższej temperaturze – nie dodawać do żywności obrabianej termicznie

  • dopuszczalne dzienne spożycie to 40 mg/kg masy ciała

kwas cyklaminowy

E 952

  • substancja syntetyczna

Izomalt

E 953

  • alkohol wielowodorotlenowy

  • środek bezpieczny

Sacharyna

E 954

  • substancja syntetyczna

  • może podrażniać przewód pokarmowy

  • ma gorzkawy posmak

  • dopuszczalne dzienne spożycie to 5 mg/kg masy ciała

Sukraloza

E 955

  • substancja syntetyczna

  • dopuszczalne dzienne spożycie to 5 mg/kg masy ciała

Taumatyna

E 957

  • substancja naturalna - białko

  • jest substancją bezpieczną – nie określono dotąd limitu dopuszczalnego dziennego spożycia

Neohesperydyna DC

E 959

  • substancja syntetyczna

  • dopuszczalne dzienne spożycie to 5 mg/kg masy ciała

Neotam

E 961

  • substancja syntetyczna

  • chemicznie zbliżony do aspartamu, uważany za bezpieczny dla osób chorych na fenyloketonurię

sól aspartamu i acesulfamu

E 962

  • substancja syntetyczna

  • podobnie jak aspartam – zawiera fenyloalaninę

  • niezalecany dla dzieci

Maltitol

E 965

  • alkohol wielowodorotlenowy

Laktitol

E 966

  • alkohol wielowodorotlenowy

Ksylitol

E 967

  • alkohol wielowodorotlenowy

  • substancja pochodzenia naturalnego - „cukier brzozowy” otrzymywana głównie syntetycznie

  • słodki jak sacharoza, ale jego wartość kaloryczna jest prawie o połowę mniejsza; posiada niski indeks glikemiczny – może być stosowany przez diabetyków

  • ma właściwości lekko przeczyszczające

  • nie podawać małym dzieciom

Erytrytol

E 968

  • alkohol wielowodorotlenowy



 

slodziki

Fot. Słodzik ma mniejszą wartość energetyczną niż cukier, dlatego często stosowany jest

przez osoby z cukrzycą i chcąca zredukować masę ciała.

 

Piśmiennictwo:

  1. Gert-Wolfhard von Rymon Lipinski: Sweeteners. W: Ullmann's Encyclopedia of Chemical Industrial Chemistry. John Wiley & Sons, 2005

  2. Magnuson BA, Burdock GA, Doull J, Kroes RM, Marsh GM, Pariza MW, Spencer PS, Waddell WJ, Walker R, Williams GM (2007). "Aspartame: a safety evaluation based on current use levels, regulations, and toxicological and epidemiological studies". Crit. Rev. Toxicol. 37 (8): 629–727

  3. Position of The American Dietetic Association (use of nutritive and nonnutritive sweeteners). J Am Diet Assoc. 1998;98:580–587.

  4. Pepino, M. Yanina (2015-12-01). "Metabolic effects of non-nutritive sweeteners". Physiology & Behavior. 152 (Pt B): 450–455. ISSN 1873-507X. PMC 4661066  . PMID 26095119. doi:10.1016/j.physbeh.2015.06.024.

  5. Jump up^ Mishra, A; Ahmed, K; Froghi, S; Dasgupta, P (December 2015). "Systematic review of the relationship between artificial sweetener consumption and cancer in humans: analysis of 599,741 participants.". International journal of clinical practice. 69 (12): 1418–26. PMID 26202345. doi:10.1111/ijcp.12703.

  6. "Sugar- and Artificially Sweetened Beverages and the Risks of Incident Stroke and Dementia?". American Health Association. 2017-04-20. Retrieved 2017-07-20.

Maj 2020
P W Ś C Pt S N
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

TAGI

Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności