logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Dr hab. n. med. Grzegorz Kopeć, prof. UJ

 

Zagrożenie chorobami układu krążenia na podłożu miażdżycy, takimi jak zawał serca czy udar mózgu, w polskiej populacji jest bardzo duże. Szczególnie niepokojąca jest utrzymująca się znacznie wyższa niż w krajach Unii Europejskiej przedwczesna, czyli dotycząca osób młodych, umieralność z nich powodu. Wynika to przede wszystkim z powszechnego występowania i niezadowalającej kontroli czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, związanych z niezdrowym stylem życia, takich jak wysokie stężenie cholesterolu, nadciśnienie tętnicze, palenie papierosów, nieprawidłowa dieta, mała aktywność fizyczna, nadwaga i otyłość oraz cukrzyca. Te czynniki występują także u ludzi młodych, którzy często nie mają żadnych objawów ani poczucia choroby i nie zdają sobie sprawy z zagrożenia chorobami układu krążenia na podłożu miażdżycy. Tymczasem zmiany miażdżycowe, zwykle przez długi czas bezobjawowe, rozwijają się już od najmłodszych lat. Dlatego warto zdać sobie sprawę jakie jest indywidualne ryzyko sercowo-naczyniowe i w jaki sposób można na nie wpłynąć.

Należy zaznaczyć, że w sytuacji, kiedy choroba sercowo-naczyniowa, taka jak na przykład choroba wieńcowa, zawał serca czy udar mózgu, już się ujawniła albo występują znacznie nasilone jej czynniki ryzyka, takie jak cukrzyca, ciężkie nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemia rodzinna czy przewlekła choroba nerek, ryzyko zawsze pozostanie wysokie lub bardzo wysokie, wymagające pilnej interwencji w postaci modyfikacji stylu życia i farmakoterapii.

W pozostałych przypadkach ryzyko może być zróżnicowane i w jego ocenie przydatnym narzędziem są tablice SCORE. Umożliwiają one ocenę indywidualnego ryzyka sercowo-naczyniowego, czyli prawdopodobieństwa zgonu z powodu choroby układu krążenia w ciągu następnych 10 lat.

W Polsce od 2015 roku dostępne są tablice skalibrowane dla polskiej populacji, czyli tablice Pol-SCORE (ryc.), przeznaczone dla osób w wieku od 40 do 70 lat. Aby ocenić swoje ryzyko wystarczy znaleźć odpowiedni kwadrat w tablicach uwzględniający wiek, płeć, fakt palenia papierosów, wartość skurczowego ciśnienia tętniczego oraz stężenia cholesterolu całkowitego i odczyta

zawartą w nim liczbę oznaczającą indywidualne ryzyko sercowo-naczyniowe wyrażone w procentach. Przykładowo wartość 9 oznacza, że ryzyko zgonu z powodu choroby układu krążenia w ciągu 10 lat wynosi 9%. Określenie ryzyka ogólnego jest przydatne do ustalenia dalszego postępowania z pacjentem. Przyjmuje się, że wartość ≥5% oznacza duże ryzyko i u takich osób w szczególności konieczne są działania mające na celu zmniejszenie ryzyka, obejmujące przede wszystkim modyfikację stylu życia, ale czasem także włączenie odpowiednich leków obniżających cholesterol czy ciśnienie tętnicze.

Tablice Pol-SCORE mogą również pełnić rolę edukacyjną. Poprzez pokazanie pacjentowi jak obniżenie wartości cholesterolu, ciśnienia tętniczego czy zaprzestanie palenia papierosów wpłynie na zmniejszenie ryzyka zgonu można dodatkowo zmotywować pacjenta. Tablice pozwalają także na ocenę tak zwanego wieku serca, czyli określenie wieku osoby bez głównych, modyfikowalnych czynników ryzyka o takim samym ryzyku sercowo-naczyniowym jak osoba poddawana edukacji.

Podsumowując, tablice Pol-SCORE są przydatne w ocenie ogólnego ryzyka sercowo-naczyniowego, na które składa się kilka czynników ryzyka i pomagają określić właściwy sposób postępowania.

Ryc. Tablice Pol-SCORE umożliwiające ocenę ryzyka zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych w ciągu 10 lat u osób, u których taka choroba jeszcze nie wystąpiła. Copyright© Polskie Towarzystwo Kardiologiczne.

 

Piśmiennictwo:

[1] Podolec P, Jankowski P, Zdrojewski T, et al. Wytyczne Polskiego Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia dotyczące oceny ryzyka sercowo-naczyniowego: aktualizacja 2016. Kardiol Pol 2017;75:84–6.

[2] Piepoli MF, Hoes AW, Agewall S, et al. Wytyczne ESC dotyczące prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego w praktyce klinicznej w 2016 roku. Kardiol Pol 2016;74:821–936.

[3] Zdrojewski T, Jankowski P, Bandosz P, et al. Nowa wersja systemu oceny ryzyka sercowo-naczyniowego i tablic SCORE dla populacji Polski. Kardiol Pol 2015;73:958–61.

 

Kwiecień 2019
P W Ś C Pt S N
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30

TAGI

Polityka prywatności