Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska

Prof. dr hab. n. med. Tomasz Grodzicki

 

          Nadciśnienie tętnicze jest jednym z głównym czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Chociaż początkowo może nie powodować żadnych uciążliwych dla chorego dolegliwości, to jeśli jest nieleczone prowadzi do uszkodzenia wielu narządów i powoduje groźne dla życia powikłania jak zawał serca, udar mózgu, niewydolność nerek, ślepota czy otępienie. Dlatego też bardzo ważne jest jego wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Nadciśnienie tętnicze występuje często, dotyczy aż 1/3 dorosłych Polaków, chociaż prawie 30% z nich nie zdaje sobie sprawy z podwyższonych wartości ciśnienia. Żeby rozpoznać nadciśnienie tętnicze trzeba zmierzyć ciśnienie i jeśli będzie ono podwyższone, tzn. w warunkach domowych wyniesie co najmniej 135 mmHg dla ciśnienia skurczowego lub 85 mmHg dla ciśnienia rozkurczowego, należy skonsultować się z lekarzem, żeby ustalić dalszy sposób postępowania.

Nie u każdego pacjenta z nadciśnieniem tętniczym trzeba od razu rozpocząć leczenie tabletkami, zwłaszcza jeśli wartości ciśnienia tętniczego nie są bardzo wysokie. Nadciśnienie tętnicze, podobnie jak większość czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, rozwija się na podłożu niezdrowego stylu życia. Dlatego zawsze podstawą leczenia u pacjenta z nadciśnieniem tętniczym jest tzw. postępowanie niefarmakologiczne, obejmujące takie zmiany w stylu życia jak: 1. zaprzestanie palenia papierosów, 2. redukcja masy ciała u osób z otyłością i nadwagą, 3. zwiększenie aktywności fizycznej do co najmniej 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo, 4. zmiana nawyków żywieniowych, w szczególności redukcja spożycia soli, zwiększenie spożywania warzyw i owoców oraz 5. ograniczenie spożycia alkoholu. Wprowadzenie takich zmian może doprowadzić do normalizacji wartości ciśnienia tętniczego i opóźnić potrzebę farmakoterapii. Jeśli jednak takie postępowanie nie przyniesienie oczekiwanych rezultatów, konieczne będzie włączenie leków.

W niektórych przypadkach leczenie farmakologiczne powinno być stosowane od momentu rozpoznania nadciśnienia tętniczego. Dotyczy to pacjentów, u których stwierdza się znacznie podwyższone wartości ciśnienia tętniczego (tzn. ciśnienie skurczowe powyżej 160 mmHg lub rozkurczowe powyżej 100 mmHg) oraz takich, którzy mają co najmniej wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe w związku z występowaniem u nich innych czynników ryzyka albo już obecnej choroby sercowo-naczyniowej (np. przebyty zawał serca, udar mózgu, rewaskularyzacja wieńcowa). Należy jednak podkreślić, że także w tej grupie pacjentów omówione wcześniej postępowanie niefarmakologiczne powinno zawsze zostać wdrożone.

U większości pacjentów celem leczenia nadciśnienia tętniczego jest osiągnięcie wartości poniżej 140mmHg dla ciśnienia skurczowego i poniżej 90 mmHg dla ciśnienia rozkurczowego w gabinecie lekarskim lub poniżej 135/85 mmHg w warunkach domowych. Jednak u niektórych pacjentów powinno się dążyć do jeszcze niższych wartości ciśnienia tętniczego (np. < 130/80mmHg u niektórych pacjentów z cukrzycą), natomiast u osób starszych, które często źle tolerują niskie wartości ciśnienia tętniczego, może wystarczyć obniżenie ciśnienia skurczowego jedynie do poziomu 140-150mmHg.

Aktualnie dostępnych jest wiele leków obniżających ciśnienie tętnicze, które można stosować pojedynczo lub łączyć, gdy jeden lek nie obniża odpowiednio ciśnienia tętniczego. Wybór konkretnego leku jest uwarunkowany najczęściej dodatkowymi czynnikami ryzyka i schorzeniami występującymi u pacjenta. Zwykle leczenie nadciśnienia tętniczego powinno być prowadzone do końca życia, jednak mogą być konieczne zmiany preparatów lub dawek leków w jego trakcie. Dlatego pacjent z nadciśnieniem tętniczym powinien systematycznie kontrolować wartości ciśnienia tętniczego w warunkach domowych i pozostawać w stałej kontroli lekarskiej.

Fot. Pomiar ciśnienia tętniczego.

 

Piśmiennictwo:

[1]     M. F. Piepoli, A. W. Hoes, S. Agewall, et al. Wytyczne ESC dotyczące prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego w praktyce klinicznej w 2016 roku. Kardiol. Pol., vol. 74, no. 9, pp. 821–936, 2016.

[2]     D. Czarnecka, P. Jankowski, G. Kopeć, et al. Wytyczne Polskiego Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia dotyczące nadciśnienia tętniczego: aktualizacja 2017. Kardiol. Pol., vol. 75, no. 3, pp. 282–285, 2017.

[3]     T. Zdrojewski, M. Rutkowski, P. Bandosz, et al. Ocena rozpowszechnienia i kontroli czynników ryzyka chorób serca i naczyń w Polsce - badanie NATPOL 1997, 2002, 2011. W Epidemiologia i prewencja chorób układu krążenia, red. G. Kopeć, P.  Jankowski, A. Pająk, and W. Drygas, Kraków: Medycyna Praktyczna, 2015, pp. 59–66.

Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności