logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Dr n. med. Mateusz Podolec

Nadciśnienie tętnicze jest najczęstszą chorobą układu sercowo – naczyniowego. Za nadciśnienie uznaje się wartości przekraczające 140 mmHg dla ciśnienia skurczowego i/lub 90 mmHg dla ciśnienia rozkurczowego. Dzielimy je na pierwotne i wtórne. Na rozwój pierwotnego nadciśnienia tętniczego wpływają uwarunkowania genetyczne. Natomiast wtórne nadciśnienie tętnicze spowodowane jest przez wiele czynników i schorzeń, wyróżniamy m. in. nadciśnienie tętnicze wtórne związane z chorobami nerek, z chorobami naczyń nerkowych, polekowe, związane z chorobami gruczołów wydzielania wewnętrznego, itp.

Nadciśnienie tętnicze jest najczęściej występującym schorzeniem u ciężarnych. Szacuje się, że dotyczy około 15% ciężarnych i odpowiada za 25% hospitalizacji w populacji tych kobiet. Od wielu lat jest główną przyczyną chorób i śmiertelności u ciężarnych, płodów i noworodków w krajach
wysoko-uprzemysłowionych i rozwijających się, w tym w Polsce.

Definicja nadciśnienia tętniczego w ciąży jest taka sama jak nadciśnienia tętniczego ogólnie – wartości ciśnienia skurczowego powyżej 140 mmHg i/lub rozkurczowego powyżej 90 mmHg. Diagnoza powinna być postawiona na dwóch wizytach lekarskich. Na podstawie wysokości ciśnienia nadciśnienie tętnicze ciężarnych dzielimy na:

  • umiarkowane (140–159/90–109 mmHg) - obarczone niskim ryzykiem powikłań u płodu i matki,

  • ciężkie (≥ 160/110 mmHg) – obarczone wysokim ryzykiem powikłań u płodu i matki.

Wyróżniamy cztery rodzaje nadciśnienia tętniczego u kobiet w ciąży:

  1. Nadciśnienie tętnicze przewlekłe – występuje przed ciążą lub przed 20 tygodniem ciąży i utrzymuje się z reguły powyżej 6 tygodni po porodzie. Może mu towarzyszyć obecność białka w moczu. Ciężarne, które nie wiedziały uprzednio, iż przed ciążą cierpiały na nadciśnienie tętnicze, w pierwszym trymestrze ciąży mogą mieć prawidłowe wartości ciśnienia. Jest tak gdyż fizjologicznie na początku ciąży ciśnienie tętnicze kobiety spada, a w przypadku wcześniej istniejącego nadciśnienia zjawisko to jest niwelowane i przez jakiś czas wartości ciśnienia utrzymują się w normie. Prowadzi to niekiedy do błędnego zakwalifikowania nadciśnienia tętniczego przewlekłego jako nadciśnienia tętniczego wywołanego ciążą.

  1. Nadciśnienie tętnicze wywołane ciążą – rozwija się po 20. tygodniu ciąży i zwykle ustępuje w ciągu 6 tygodni po porodzie. Również może mu towarzyszyć obecność białka w moczu.

  1. Uprzednio istniejące nadciśnienie tętnicze z nałożonym nadciśnieniem wywołanym ciążą z białkomoczem – diagnozę taką stawiamy gdy u ciężarnej, u której stwierdzono nadciśnienie tętnicze przewlekłe po 20. tygodniu ciąży następuje pogorszenie stanu zdrowia, polegające na wahaniach ciśnienia tętniczego pomimo stosowania leków i ustabilizowania go przed 20 tyg. ciąży. Dołącza się też do tego obecność znacznej ilości białka w moczu ≥ 3 g/dobę.

  1. Niesklasyfikowane nadciśnienie tętnicze w okresie ciąży – gdy u ciężarnej stwierdza się nadciśnienie tętnicze po 20 tygodniu ciąży i nie można w pełni ocenić jaki to typ nadciśnienia. Trzeba pamiętać w tym przypadku o powtórnym badaniu i kontroli ciśnienia tętniczego po upływie 6 tygodni od porodu.

Cechą wspólną wszystkich typów nadciśnienia tętniczego w ciąży jest to, iż każde z nich może prowadzić do bardzo poważnych powikłań. Szczególnie często występują te powikłania w przypadku ciężkiego nadciśnienia tętniczego u ciężarnej. Te komplikacje to m.in.:

  • Stan przedrzucawkowy – występuje wyłącznie w ciąży, pojawia się po 20 tygodniu ciąży i związany jest z nowym występowaniem nadciśnienia tętniczego oraz pojawieniem się i wzrostem znamiennej ilości białka w moczu (≥ 3 g/dobę). Jest to niebezpieczny stan charakteryzujący się: bólem głowy i zaburzeniami widzenia aż do ślepoty, drgawkami, nasileniem odruchów, konwulsjami, bólem w prawej górnej części jamy brzusznej związanym z powiększeniem, a nawet krwiakiem wątroby i zespołem HELLP (hemoliza – zniszczenie krwinek czerwonych, podwyższone stężenie enzymów wątrobowych i niska ilość płytek krwi). Stan ten może przejść w stan rzucawkowy objawiający się napadem drgawek i utratą przytomności. W wyniku stanu przedrzucawkowego następuje upośledzenie ukrwienia tkanek, co z kolei prowadzi do niewydolności łożyska i opóźnienia wzrastania płodu. W związku z tym, że jedynym skutecznym leczeniem przyczynowym stanu przedrzucawkowego jest zakończenie ciąży, jego wystąpienie (szczególnie ciężkiej postaci) wiąże się z przedwczesnym urodzeniem dziecka – wcześniaka z bardzo niską masą urodzeniową (nawet poniżej 1,5 kg).

  • Przedwczesne odklejenie łożyska.

  • Niewydolność narządowa u kobiety w ciąży.

  • Incydenty niedokrwienia mózgu ciężarnej.

  • Wcześniactwo.

  • Opóźnione wzrastanie płodu.

  • Śmierć wewnątrzmaciczna płodu.

  • Zwiększone ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego w kolejnych ciążach.

  • Zwiększone ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych u tych ciężarnych w późniejszym okresie życia.

W związku z ryzykiem tak licznych i poważnych powikłań kobieta ciężarna cierpiąca na nadciśnienie tętnicze powinna być objęta ścisłą opieką lekarza, a także powinna mieć wdrożone odpowiednie dla ciężkości nadciśnienia i obecności ewentualnych komplikacji leczenie. Również po porodzie kobiety te powinny pozostać pod kontrolą lekarza, zmodyfikować w miarę konieczności swój styl życia, dokonywać regularnych pomiarów ciśnienia tętniczego i badań kontrolnych.

Zestaw do pomiaru cinienia ttniczego krwi600x450

Ryc. Zestaw do pomiaru ciśnienia tętniczego krwi.

 

Piśmiennictwo

  1. PTK: Wytyczne dotyczące postępowania w chorobach sercowo-naczyniowych u kobiet w ciąży 2011 rok; strony 380-384.

  2. Helewa M.E., Burrows R.F., Smith J., Williams K., Brain P., Rabkin S.W. Report of the Canadian Hypertension Society Consensus Conference: 1. Definitions, evaluation and classification of hypertensive disorders in pregnancy. CMAJ 1997; 157: 715–725.

  3. Szczeklik A.: Choroby Wewnętrzne 2015 r. Medycyna Praktyczna, strony 430-431.

Kwiecień 2019
P W Ś C Pt S N
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30

TAGI

Polityka prywatności