logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Dr n. med. Marcin Waligóra

Wstrząs jest stanem zagrożenia życia, który polega na zbyt małym zaopatrzeniu narządów w krew, substancje odżywcze i tlen. Pomimo że organizm dysponuje mechanizmami obronnymi (kompensacyjnymi), to opóźnienie rozpoznania i leczenia może prowadzić do nasilenia nieprawidłowego metabolizmu beztlenowego i zakwaszenia organizmu. Po pewnym czasie te postępujące zmiany mogą stać się nieodwracalne i skutkować krytycznie niskim obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi, zwolnieniem akcji serca, wykrzepianiem wewnątrznaczyniowym i skutkować niewydolnością kolejnych narządów. Wówczas jakiekolwiek leczenie jest nieskuteczne.

Ustalenie przyczyny występowania wstrząsu jest kluczowe, gdyż umożliwia wdrożenie prawidłowego leczenia. Niestety przyczyn wstrząsu jest wiele, ich diagnostyka różnicowa bywa trudna i często wymaga wykorzystania badań dodatkowych oraz oznaczeń laboratoryjnych, a co gorsza istnieje możliwość współwystępowania kilku problemów u jednego pacjenta.

Najczęstsze objawy mogące wskazywać na wstrząs to:

  • przyspieszona akcja serca (tachykardia), za wyjątkiem wstrząsu neurogennego, dla którego charakterystyczna jest bradykardia,

  • obniżone ciśnienie tętnicze krwi,

  • objawy zmniejszonej perfuzji narządowej:

    • wydłużenie nawrotu włośniczkowego

    • zimna, spocona skóra

    • skąpomocz, bezmocz

  • przyspieszenie i spłycenie oddechu (tachypnoe),

  • zmieniony stan świadomości (np. splątanie, śpiączka).

Poniżej przedstawiono uproszczoną klasyfikację najczęściej występujących rodzajów wstrząsu:

  • Wstrząs spowodowany zmniejszeniem objętości płynów ustrojowych (tzw. ,,hipowolemiczny”). Najczęstsze przyczyny to:

      • krwawienie/krwotok,

      • rozległe oparzenia (utrata osocza przez powierzchnię skóry),

      • ciężka biegunka (zwiększona utrata wody i elektrolitów),

      • kwasica ketonowa w przebiegu cukrzycy.

  • Wstrząs spowodowany zwiększeniem objętości naczyń krwionośnych (tzw. ,,dystrybucyjny”). Najczęstsze przyczyny to:

      • sepsa,

      • silna reakcja uczuleniowa (anafilaktyczna, ogólnoustrojowa reakcja nadwrażliwości na np. leki, jady owadów).

  • Wstrząs spowodowany nieprawidłowym napełnianiem lub opróżnianiem serca (tzw. ,,obturacyjny”). Najczęstsze przyczyny to:

      • tamponada serca (upośledzenie powrotu krwi do serca oraz zmniejszone napełnianie lewej komory serca),

      • zatorowość płucna (upośledzenie wypływu krwi z prawej komory do płuc),

      • odma prężna (upośledzenie powrotu krwi do serca i zmniejszenie napełniania lewej komory serca).

  • Wstrząs spowodowany pogorszeniem kurczliwości serca (tzw. ,,kardiogenny”). Najczęstsze przyczyny to:

      • zawał mięśnia sercowego,

      • zapalenie mięśnia sercowego,

      • ciężkie zaburzenia rytmu serca (Ryc.),

      • nieprawidłowa funkcja zastawek serca (np. ostra niedomykalność zastawki dwudzielnej po zawale serca),

      • kardiomiopatie.

Inne rodzaje wstrząsu, to wstrząs neurogenny (wskutek np. obrażeń rdzenia kręgowego). Najczęściej występujące rodzaje wstrząsu na oddziale kardiologii zaznaczono wytłuszczonym drukiem.

Cikie zaburzenia rytmu serca rejestrowane na przykowym monitorze EKG u pacjenta we wstrzsie kardiogennym600x450

Ryc. Ciężkie zaburzenia rytmu serca rejestrowane na przyłóżkowym monitorze EKG u pacjenta we wstrząsie kardiogennym.

Piśmiennictwo

1. Ponikowski P. i wsp. Wytyczne ESC dotyczące diagnostyki i leczenia ostrej i przewlekłej niewydolności serca w 2016 roku. Kardiologia Polska 2016; 74, 10: 1037–1147.

2. Kubler A.j (red.), Weinert Mark: Anestezjologia. Kraków: Elsevier Urban & Partner, 2008, s. 127-129.

3. Tintinalli, Judith E (red.). Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide (Emergency Medicine (Tintinalli)). New York: McGraw-Hill Companies, 2010. s. 165–172.

Lipiec 2019
P W Ś C Pt S N
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

TAGI

Polityka prywatności