logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Lek. Urszula Gancarczyk

 

W sercu człowieka znajdują się cztery zastawki. Stanowią one niezbędny element jego budowy. Ich właściwe funkcjonowanie warunkuje prawidłowy przepływ krwi, a tym samym sprawne działanie serca jako pompy.

Z uwagi na lokalizację wyróżniamy:

  • dwie zastawki przedsionkowo-komorowe:

  • zastawkę mitralną - dwudzielną (pomiędzy lewym przedsionkiem a lewą komorą),

  • zastawkę trójdzielną łączącą prawy przedsionek z prawą komorą.

  • dwie zastawki tętnicze w miejscu odejścia pni tętniczych od komór:

  • zastawkę aortalną (między lewą komorą a aortą wstępującą),

  • zastawkę pnia płucnego (między prawą komorą a pniem płucnym).

Wyodrębniamy dwie podstawowe nieprawidłowości w budowie i funkcjonowaniu zastawek:

  • niedomykalność - gdy wskutek nieszczelności zastawki krew w sercu cofa się, a tym samym zaburza prawidłowy, jednokierunkowy przepływ,

  • zwężenie - czyli stenozę, jeżeli pole przekroju zastawki jest na tyle małe, iż ogranicza swobodny przepływ krwi przez serce.

Podstawowym badaniem służącym do oceny funkcji i morfologii zastawek jest badanie echokardiograficzne przezklatkowe (echo serca). Osoba wykonująca badanie jest w stanie nie tylko zidentyfikować obecność wady, ale również, za pomocą odpowiednich funkcji aparatu określić jej stopień zaawansowania (wada łagodna, umiarkowana lub ciężka).

Najczęściej występujące wady zastawkowe serca dotyczą zastawki aortalnej, mitralnej i trójdzielnej.

U pacjentów z ciężką, objawową wadą zastawkową serca postępowaniem z wyboru jest leczenie zabiegowe. W zależności od rodzaju wady, jej zaawansowania oraz etiologii wykonywane są zabiegi naprawcze własnej zastawki (tzw. plastyka zastawki) lub, gdy taki zabieg nie jest możliwy, zniszczoną zastawkę wymienia się na nową.

Istnieją dwa rodzaje protez zastawkowych: zastawki mechaniczne oraz zastawki biologiczne.

Protezy mechaniczne, zbudowane z materiałów sztucznych, charakteryzują się bardzo długą żywotnością. Wadą tych zastawek jest wysoka trombogenność, tj. możliwość powstawania zakrzepów na jej elementach. Z tego powodu pacjenci z wszczepioną sztuczną zastawką serca wymagają dożywotniego stosowania leków przeciwkrzepliwych!

Wśród zastawek biologicznych wyróżniamy:

  • zastawki ksenogenne (najczęściej stosowane wśród zastawek biologicznych) zbudowane z tkanek zwierzęcych (osierdzie świńskie lub krowie),

  • zastawki homogenne - czyli ludzkie, pobierane z serc dawców zmarłych.

Zaletą zastawek biologicznych jest brak konieczności zażywania leków przeciwkrzepliwych na stałe, natomiast ich żywotność jest dużo krótsza (najczęściej kilku lub kilkunastoletnia) w porównaniu do zastawek mechanicznych

Małoinwazyjne metody leczenia wad zastawkowych serca

Oprócz klasycznych zabiegów kardiochirurgicznych z otwarciem klatki piersiowej dostępne są również metody tzw. małoinwazyjne, w tym zabiegi wewnątrznaczyniowe w trakcie których przy pomocy specjalnego sprzętu medycznego podejmuje się próby zabiegów naprawczych.

Przykładem takiego typu zabiegu, który z powodzeniem jest wykonywany od wielu lat jest przezskórna implantacja zastawki aortalnej (TAVI ang. transcatheter aortic valve implantation). Jest to zabieg wykonywany u pacjentów z ciężką stenozą zastawki aortalnej (tj. najczęstszą wadą zastawkową serca) wymagających leczenia zabiegowego, u których klasyczna operacja kardiochirurgiczna związana jest z bardzo wysokim ryzykiem operacyjnym. W trakcie tej procedury zwężoną zastawkę pacjenta poszerza się mechanicznie za pomocą specjalnego balonu wprowadzonego drogą wewnątrznaczyniową, a następnie w miejscu zniszczonej zastawki wszczepia się protezę biologiczną.

Zabiegi małoinwazyjne wykonywane są również na zastawce mitralnej. Przykładem tego typu zabiegu jest MitraClip wykonywany u pacjentów z ciężką niedomykalnością zastawki mitralnej wskutek zaawansowanej, ciężkiej niewydolności serca, u których nie ma możliwości wykonania klasycznej chirurgicznej naprawy bądź wymiany zastawki. Jest to procedura polegająca na wprowadzeniu drogą wewnątrznaczyniową specjalnych klipsów za pomocą których na trwale łączy się płatek przedni i tylny zastawki, tym samym ograniczając jej nieszczelność.

 

Mechaniczna proteza zastawkowa 600x450

Ryc. 1. Mechaniczna proteza zastawkowa

 

Zdjcie RTG boczne klatki piersiowej pacjenta ze sztuczn zastawk mitraln 600x450

Ryc. 2. Zdjęcie RTG boczne klatki piersiowej pacjenta ze sztuczną zastawką mitralną (strzałka).

 

Piśmiennictwo

1. Komar M, Podolec P (red) Wady zastawkowe serca Problemy Kliniczne, Kraków, Anabasis, 2017, ISBN 978-83-949595-1-7.

2. Tracz W, Podolec P, Hoffman P (red) Echokardiografia Praktyczna tom II, Kraków, Medycyna Praktyczna, 2005, ISBN 83-89015-87-0.

3. Helmut Baumgartner H, Falk V, Bax JJ et al. Wytyczne ESC/EACTS dotyczące leczenia zastawkowych wad serca w 2017 roku. Kardiologia Polska 2018; 76, 1: 1–62.

 

Luty 2019
P W Ś C Pt S N
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28

TAGI

Polityka prywatności