logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Dr n. med. Jakub Podolec

Wprowadzenie

Zapalenie to reakcja układu odpornościowego na czynniki patologiczne.

Dochodzi do zmian w naczyniach krwionośnych tj. rozszerzenia naczyń, zwiększenia ukrwienia tkanki i przepuszczalności naczyń.

Zapalenia definiujemy jako zespół objawów tj. zaczerwienienie (rubor), ból (dolor), podwyższona temperatura (calor), obrzęk (tumor), zaburzenie funkcji tkanki (functio laesa).

Zapalenie mięśnia serca (ZMS) po łacinie miocarditis jest chorobą zapalną komórek mięśniowych serca- kardiomiocytów, tkanki śródmiąższowej, naczyń i czasami osierdzia.

Precyzyjnie nie potrafimy stwierdzić jak często występuje zapalenie mięśnia sercowego. W trakcie sekcji zwłok spotyka się je w 1-9% przypadków. Jednak warto podkreślić, że ponad jedna czwarta młodych dorosłych (18-30 lat) umiera nagle z powodu tej groźnej choroby.

Przyczyny zapalenia mięśnia serca:

(Zazwyczaj są nieznane) Poniżej przedstawiono przyczyny w kolejności od najczęstszych do najrzadszych:

  1. Zakażenia:

    1. wirusowe- enterowirusy, coxsackie, różyczki, grypy, cytomegalowirus, parwowirus B19, wirus ospy wietrznej i półpaśca, HCV, wirus polio.

    2. bakteryjne- Haemophilus influenzae, Vibro cholerae, Samonella typhi, Brucella, Corynebacterium diphteriae gonococcus, Actinomyces, Tropheryma whipplei.

    3. pierwotniakowe- Toxoplasma gondii i Trypanosoma cruzi.

    4. krętkowe - Leptospira, Borrelia burgdorferi.

    5. grzybicze - Aspergillus, Candida i inne

    6. riketsjowe, mykoplazmatyczne

    7. pasożytnicze - Ascaris, Shistosoma, Taenia solium, Truchinella spiralis, Wuchereria bancroftis, wędrująca larwa trzewna, Echinococcus granulosus, Paragonimus westermani.

Uwaga! Zapalenie mięśnia sercowego pochodzenia bakteryjnego jest częste u pacjentów

z obniżoną odpornością (np. z AIDS).

  1. Czynniki autoimmunizujące:

- reakcja odrzucenia przeszczepu serca

- autoantygenowe- układowe zapalenie naczyń – zespół Churga Straussa i
ziarniniakowatość Wegenera

- alergia na acetazolamid, amitryptylinę.

  1. Leki i czynniki toksyczne:

  1. Ampicylina, penicylina, steptomycyna, sulfonamidy, izoniazyd, metyldopa, kwas paraaminosalicylowym karbamazepina, fenytoina, etanol i leki przeciw psychotyczne- klozapina, antracykliny

  2. Jad węża, tlenek węgla, arsen

  3. Metale ciężkie jak żelazo czy miedź

  4. mocznica

  1. Choroby metaboliczne:

    1. choroba Pompego

    2. skrobiawica

    3. nadczynność i niedoczynność tarczycy

    4. choroby niedoborowe (beri-beri, kwashiorkor)

  2. Choroby neurologiczne.

  3. Czynniki fizyczne, np. porażenie prądem elektrycznym, wysoka gorączka i promieniowanie.

Główne objawy w przebiegu zapalenia mięśnia sercowego:

  1. ból w klatce piersiowej

  2. szybkie narastanie objawów

  3. niewydolność serca - osłabienie i męczliwość, duszność wysiłkowa, obrzęki kończyn, suchy kaszel, opuchnięty brzuch, nocne oddawanie moczu, oddawanie moczu w nocy.

  4. nagła śmierć sercowa - zgon z przyczyn sercowych poprzedzony nagłą utratą przytomności, gdy objawy poprzedzające wystąpiły nie wcześniej niż przed godziną.

Co powinien wykonać lekarz podejrzewając ZMS?

  1. EKG – badanie elektrokardiograficzne

  2. CRP i OB, IgM, badania przeciwko wirusom uszkadzającym mięsień sercowy

  3. Troponiny/kinazy kreatynowe

  4. Rezonans magnetyczny serca.

Uwaga: złotym standardem jest biopsja mięśnia sercowego wykonywana pod kontrolą angiografii. Pobrany wycinek poddawany jest badaniu histopatologicznemu pod mikroskopem.

Jak leczony jest pacjent z ZMS?

Leczenie zależy od przyczyny i stanu ogólnego pacjenta z ZMS. Po pierwsze należy leczyć infekcje bakteryjne - antybiotykami, infekcje wirusowe - odpoczynek w łóżku.

Uwaga! Nie powinno się podawać niesterydowych leków przeciwzapalnych (typu ibuprofen) ponieważ mogą nasilać ZMS, zwłaszcza w pierwszych 2 tygodniach zapalenia wirusowego.

Jeżeli wystąpi arytmia, szybki rytm serca lub ból w klatce trzeba się zgłosić do lekarza.

W szpitalu jeśli lekarze uznają, że serce niewystarczająco się kurczy, może być konieczne zastosowanie leków zmniejszających obciążenie serca lub takich, które pozwolą na usunięcie nagromadzonego płynu (zmniejszenie obrzęków).

Nieskuteczność leczenia i rozwój ciężkiej niewydolności serca są wskazaniami do przeszczepienia serca lub wszczepienia mechanicznego wspomagania krążenia (sztuczne serce).

Powikłania ZMS

Głównym późnym powikłaniem zapalenia mięśnia sercowego jest postępująca niewydolność serca. W przebiegu choroby mogą wystąpić zaburzenia rytmu, nagły zgon, zatory obwodowe i mikrotętniaki lewej komory. Rzadko choroba może mieć przebieg subkliniczny, czyli skąpoobjawowy, który doprowadza pacjenta do kardiomiopatii rozstrzeniowej, która z kolei może doprowadzić do niewydolności serca.

 

Mocno zaczerwienione gardo 600x450

Ryc.1. Mocno zaczerwienione gardło w czasie infekcji wirusowej.

 

Jak zapobiegać ZMS?

  1. Należy przestrzegać zasad higieny osobistej - tj. mycie rąk, nosić maseczki
    w trakcie infekcji, nie narażać innych osób na zarażenie.

  2. Unikać narażenia na infekcje (nie kontaktować się z osobami chorymi).

  3. Podczas choroby należy ograniczyć wysiłek fizyczny.

  4. Szczepić się zgodnie z kalendarzem szczepień (szczególnie ważna jest szczepionka na grypę i różyczkę).

Uwaga: Szczególnie należy dbać o zęby – leczenie oraz profilaktyka próchnicy i
zapaleniom przyzębia może uchronić przed ZMS

Piśmiennictwo:

  1. Bilińska Z.T., Wodniecki J: Zapalenie mięśnia sercowego. W: Choroby wewnętrzne. Kompendium Medycyny Praktycznej, red. A. Szczeklika i P. Gajewskiego Medycyna Praktyczna, Kraków, 2018: 369-373.

  2. Cooper L.T.: Natural history and therapy of myocarditis in adults. http://www.uptodate.com/contents/natural-history-and-therapy-of-myocarditis-in-adults.

  3. Feldman AM., McNamara D.Myocarditis. New England Journal of Medicine 343. 19, s. 1388-98, 2000.

 

Grudzień 2018
P W Ś C Pt S N
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31

TAGI

Polityka prywatności