logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Lek. Aleksandra Lenart-Migdalska

Magnez (Mg, łac. magnesium) jest pierwiastkiem chemicznym szeroko rozpowszechnionym w otaczającym nas świecie, niezbędnym do życia wszystkich żywych organizmów.

W organizmie człowieka magnez również zajmuje ważne miejsce. Rozmieszczony jest praktycznie w całym organizmie, choć zdecydowana większość występuje wewnątrzkomórkowo (w układzie kostnym, w mięśniach szkieletowych oraz innych tkankach miękkich), natomiast ok. 1% tej puli stanowi magnez zewnątrzkomórkowy. Zatem stężenie magnezu w surowicy krwi nie odzwierciedla dokładnie poziomu tego pierwiastka w ustroju. Nawet przy dużym deficycie magnezu w organizmie stężenie tego pierwiastka w surowicy może utrzymywać się w granicach normy, co wynika z możliwości przesunięcia puli tego pierwiastka z i do komórek oraz kości.

Działania magnezu:

  • katalizuje wiele reakcji przemiany węglowodanowej, białkowej i tłuszczowej,

  • jest niezbędny dla właściwej mineralizacji kości,

  • bierze udział w przewodnictwie nerwowym i kurczliwości mięśni,

  • odgrywa istotną rolę w większości reakcji hormonalnych,

  • jest regulatorem stężenia glukozy we krwi,

  • odgrywa istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu sercowo-naczyniowego. Pierwiastek ten uczestniczy w regulacji ciśnienia tętniczego. Istnieją obserwacje sugerujące, że magnez może zapobiegać rozwojowi zmian miażdżycowych w naczyniach krwionośnych. Wyniki badań naukowych sugerują, że spożywanie diety bogatej w magnez powoduje zmniejszenie ryzyka wystąpienia choroby niedokrwiennej serca, udaru mózgu oraz zachorowania na cukrzycę typu 2.

Niedobór magnezu może przyczynić się do wystąpienia zaburzeń rytmu serca takich jak skurcze dodatkowe, migotanie przedsionków, częstoskurcz komorowy i migotanie komór.

Dobowe zapotrzebowanie na magnez zależy od wieku, płci i aktualnego stanu organizmu. Wykazano, że przeciętnie dla dorosłego człowieka wynosi ono około 300-400 mg, przy czym zwiększa się u kobiet w ciąży oraz okresie laktacji, podczas przewlekłego stresu, wysiłku fizycznego. Zwiększone zapotrzebowanie na magnez występuje również u dzieci w okresie wzmożonego wzrostu.

Prawidłowy poziom magnezu jest możliwy dzięki odpowiedniej diecie zawierającej pokarmy bogate w ten pierwiastek (Ryc.). Magnez jest lepiej przyswajalny z pożywienia, zwłaszcza przy znacznych niedoborach w organizmie, niż z gotowych preparatów farmaceutycznych.

Pokarmy o największej zawartości magnezu:

  • zielone warzywa (szpinak), rośliny strączkowe (groch, fasola, soja),

  • owoce oleiste (orzechy, pestki dyni, słonecznik migdały, daktyle),

  • zboża i jego produkty (otręby, kasza gryczana),

  • rodzynki, banany, awokado, gorzka czekolada i kakao.

Dobrym źródłem magnezu jest także woda, zwłaszcza woda mineralna o wysokim i średnim stopniu mineralizacji. Wykazano, że woda pitna dostarcza około 10% dobowego zapotrzebowania na magnez.

Pomimo powszechnego występowania bogatych źródeł magnezu w pokarmach, łatwo może dochodzić do niedoborów, gdyż wiele czynników wpływa na jego przyswajanie i wydalanie.

Produkty o wysokiej zawartoci magnezu 600x450

Produkty o wysokiej zawartoci magnezu 2 600x450

Produkty o wysokiej zawartoci magnezu 3 600x450

Ryc. Produkty o wysokiej zawartości magnezu.

Niedobór magnezu jest powszechnie rozpoznawany w krajach uprzemysłowionych, co związane jest z coraz częstszym spożywaniem wysoko przetworzonej żywności. Do niedoboru magnezu w organizmie mogą doprowadzić złe nawyki żywieniowe. Pokarmy z dużą zawartością tłuszczów, błonnika, wapnia zmniejszają wchłanianie magnezu w przewodzie pokarmowym. Natomiast nadmiar fosforanów w pokarmach zwiększa wydalanie magnezu z organizmu. Nadużywanie alkoholu, picie kawy i mocnej herbaty oraz częste lub długotrwałe odchudzanie może również doprowadzić do niedoboru magnezu. Do niedoboru tego pierwiastka dochodzi także u osób zestresowanych, kobiet stosujących środki antykoncepcyjne, pacjentów leczonych antybiotykami, cytostatykami, lekami uspokajającymi, nasennymi, psychotropowymi oraz chorych z niewydolnością nerek.

Objawy niedoboru magnezu:

  • uczucie zmęczenia, osłabienie koncentracji i pamięci,

  • zwiększenie podatności na stres,

  • dolegliwości ze strony układu krążenia wyrażone są najczęściej jako nierówne bicie serca, napady szybkiego bicia serca (określane jako kołatania serca),

  • objawy związane z układem nerwowo-mięśniowym mogą dotyczyć zarówno ośrodkowego (niepokój, zwiększona pobudliwość nerwowa, stany lękowe, zaburzenia depresyjne) jak i obwodowego układu nerwowego (bolesne kurcze mięśni, drżenia i mrowienia kończyn, powiek i warg, osłabienie siły mięśniowej),

  • zaburzenia funkcjonowania skóry (wzmożona potliwość) i jej przydatków (wypadanie włosów, łamanie paznokci).

Podwyższony poziomu magnezu czyli hipermagnezemia występuje bardzo rzadko. U większości osób organizm może szybko i skutecznie usunąć nadmiar magnezu przez nerki.

Do rozwoju hipermagnezemii może dojść u pacjentów z:

  • przewlekłym zapaleniem jelit (z powodu nadmiernego wchłaniania magnezu),

  • pacjentów z niewydolnością nerek, niedoczynnością kory nadnerczy oraz z odwodnieniem (z powodu zaburzeń wydalania nerkowego).

Nadmierne spożycie magnezu może spowodować:

  • nudności, biegunkę i odwodnienie,

  • zmniejszenie napięcia mięśniowego,

  • osłabienie mięśni oddechowych,

  • zaburzenia widzenia i mowy,

  • zwolnienie akcji serca,

  • spadek ciśnienia tętniczego.

ZAPAMIĘTAJ! Magnez pełni wiele funkcji niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania ustroju i należy do najcenniejszych pierwiastków występujących w organizmie człowieka.

 

 

Piśmiennictwo

  1. Bancerz B, Duś-Żuchowska M, Cichy W i wsp. Wpływ magnezu na zdrowie człowieka. Prz Gastroentrol. 2012;7(6):359-66.

  2. Iskra M, Krasińska B, Tykarski A. Magnez — rola fizjologiczna, znaczenie kliniczne niedoboru w nadciśnieniu tętniczym i jego powikłaniach oraz możliwości uzupełniania w organizmie człowieka. Arterial Hypertension 2013;17(6):447-459.

  3. Szymczyk H. Magnez – pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Farm Współ 2016; 9: 217-223

  4. Jabłecka A, Korzeniowska K, Skołuda A, Cieślewicz A. Preparaty magnezu. Farm Współ 2011; 4: 29-32.

  5. Xuexian Fang, Kai Wang, Dan Han i wsp.: Dietary magnesium intake and the risk of cardiovascular disease, type 2 diabetes, and all-cause mortality: a dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. BMC Med. 2016; 8;14(1):210.

  6. Elin R.J. Assessment of magnesium status for diagnosis and therapy. Magn. Res. 2010; 23: 194–198.

  7. Guerrera M.P.,Volpe S.L., Mao J.J. Therapeutic uses of magnesium. Am. Fam. Phys. 2009; 80: 157–162.

  8. Institute of Medicine (IOM). Food and Nutrition Board. Dietary reference intakes: calcium, phosphorus, magnesium, vitamin d and fluoride. Washington, DC: National Academy Press, 1997.

  9. Witkowski M., Hubert J., Mazur A. Methods of assessment of magnesium status in humans: a systematic review. Magn. Res. 2011; 24: 163–180.

  10. Jahnen-Dechent W., Ketteler M. Magnesium basics. Clin. Kidney 2012; 5 (supl. 1): 3–14.

  11. Elin R.J. Assessment of magnesium status for diagnosis and therapy. Magn. Res. 2010; 23: 194–198.

  12. Pasternak K. Biopierwiastki w praktyce lekarskiej. Lublin: Akademia Medyczna w Lublinie, Instytut Edukacji Zdrowotnej i Opieki Człowieka; 2000.

  13. Blake S. Vitamins and minerals demystified. The McGraw-Hill Companies, Inc., 2008.

  14. Dudka H. Magnez. Pierwiastek energii. Warszawa: Wydawnictwo Eneteia; 1999.

 

Luty 2019
P W Ś C Pt S N
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28

TAGI

Polityka prywatności