logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Prof. dr hab. med. Maria Olszowska


Potas jest metalem, organizm dorosłego człowieka zawiera ok. 150 g potasu, z czego prawie 90% znajduje się wewnątrz komórek pod postacią kationu. Ze względu na swoją funkcję w organizmie jest jednym z najważniejszych kationów wewnątrz-komórkowych, stąd jest niezbędny do życia:

  • bierze udział w przewodzeniu impulsów,

  • zapewnia prawidłową gospodarkę wodno-elektrolitową,

  • wpływa na regulację ciśnienia tętniczego krwi,

  • aktywuje wiele enzymów biorących udział w metabolizmie węglowodanów i białek.

Fizjologiczny poziom potasu w surowicy krwi wynosi 3,5-5 mmol/l.

Zarówno niedobór jak i nadmiar nie jest korzystny dla organizmu i może wiązać się z istotnymi patologiami. Ważną rolę odgrywa dieta, to właśnie wraz z pokarmami dostarczany jest potas do organizmu. Potas jest obecny prawie we wszystkich produktach spożywczych.

Głównym źródłem potasu są: orzechy, nasiona, kakao, czekolada, suszone owoce jak: suszone morele, śliwki, daktyle, figi, warzywa takie jak: ziemniaki, pomidory, brokuły, buraki, cukinia, dynia, natka pietruszki, szpinak, szparagi, owoce, a wśród nich: banany, brzoskwinie, awokado, melony, porzeczki, ananasy. Znaczne ilości potasu znajdują się również w mięsie, rybach, produktach zbożowych i nasionach roślin strączkowych.

Według ekspertów Światowej Organizacji Zdrowia – WHO dorośli i dzieci niezależnie od płci i wieku powinni przyjmować przynajmniej 3510 mg potasu na dzień, tak by było możliwe utrzymanie jego prawidłowego poziomu w surowicy krwi. Prawidłowy poziom potasu jest warunkiem zmniejszenia ryzyka chorób wiążących się z niedoborem tego składnika, takich jak nadciśnienie tętnicze, udar mózgu i choroba niedokrwienna serca.

U ludzi zdrowych z reguły nie obserwuje się niedoborów potasu na tle żywieniowym. Niedobór potasu może wynikać z niedostatecznej zawartości potasu w diecie, bądź jego zwiększonego wydalania, co obserwujemy podczas nadmiernego spożycia kawy, alkoholu, przy znacznej utracie wody w organizmie w trakcie dużego wysiłku fizycznego w gorącym klimacie, czy u pacjentów leczonych lekami moczopędnymi, bądź stosujących środki przeczyszczające. Również w pewnych stanach chorobowych takich jak silne biegunki, wymioty często dochodzi do hipopotasemii, czyli obniżenia poziomu potasu w surowicy krwi.

Konsekwencją niedoboru potasu może być:

  • osłabienie całego organizmu,

  • osłabienie siły mięśniowej,

  • upośledzona funkcja ośrodkowego układu nerwowego,

  • zaburzenia rytmu serca,

  • nadciśnienie tętnicze,

  • zwiększone ryzyko zawału serca, udaru mózgu i cukrzycy typu 2,

  • zwiększone ryzyko rozwoju kamicy nerkowej.

Występowanie w/w objawów powinno zawsze pociągać za sobą konieczność oznaczenia poziomu potasu w surowicy krwi. Każde stwierdzone obniżenie potasu jest wskazaniem do suplementacji potasu.

Należy zwrócić uwagę na zawartość potasu w diecie, wzbogacić dietę w pokarmy z dużą zawartością potasu i dodatkowo przyjmować potas najczęściej w postaci tabletek. Podczas suplementacji potasu wymagana jest okresowa kontrola jego poziomu w surowicy krwi, tak aby nie doprowadzić do hiperpotasemii. Szczególną uwagę należy zwrócić u osób z chorobami nerek, zaburzeniami czynności wydalniczej nerek, u chorych przyjmujących tzw. leki oszczędzające potas, a więc leki, które powodują zatrzymanie potasu w organizmie. W tej grupie pacjentów z powodu upośledzonego wydalania potasu wraz z moczem łatwiej może dochodzić do przedawkowania.

Konsekwencją nadmiaru potasu może być:

  • zwolnienie akcji serca aż do zatrzymania akcji serca,

  • spadek siły mięśniowej,

  • apatia.

Przedstawione objawy, szczególnie u osób przyjmujących dodatkowo potas wymagają pilnego oznaczenia poziomu i ewentualnego wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Warto zapamiętać! Potas jest niezbędny do życia, nieprawidłowy poziom potasu powinien zawsze nas zaniepokoić, zmusić do przeanalizowania przyczyn, zasięgnąć porady lekarskiej i wdrożyć odpowiedni sposób postępowania.

Produkty ywnociowe bogate w potas600x450

Ryc. Produkty żywnościowe bogate w potas.

 

Piśmiennictwo:

  1. Normy żywienia dla Polski pod redakcją Mirosława Jarosza. Instytut Żywności i Żywienia. Warszawa. 2017.

  2. Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu pod redakcją Jana Gawęckiego i Lecha Hryniewieckiego. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008.

  3. Guideline: Potassium intake for adults and children. Geneva: World Health Organization; 2012.

Lipiec 2019
P W Ś C Pt S N
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

TAGI

Polityka prywatności