logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Czym jest cukrzyca?

Cukrzyca to przewlekła choroba, charakteryzująca się zwiększonym stężeniem cukru (glukozy) we krwi.
Przyczyną cukrzycy jest niedobór lub nieprawidłowe działanie insuliny, czyli hormonu produkowanego w trzustce, który umożliwia wykorzystanie przez komórki organizmu człowieka cukrów i tłuszczów dostarczonych w pokarmie, a następnie przetwarzanie ich w energię niezbędną do pełnienia wszystkich funkcji ustroju.

 

W przypadku braku insuliny lub jej niedoboru komórki organizmu człowieka nie zużywają glukozy, dlatego jej stężenie we krwi rośnie.

Wyróżnia się dwa typy cukrzycy:
• cukrzyca typu 1 – rozwija się zwykle w młodym wieku, a jej przyczyną jest uszkodzenie komórek trzustki produkujących insulinę,
• cukrzyca typu 2 – rozwija się zwykle w wieku dojrzałym, charakteryzuje się zmniejszoną wrażliwością komórek na insulinę, w późniejszym okresie choroby dochodzi do wyczerpania zapasów insuliny.

 

Glikemię wyraża się w dwóch jednostkach, tj. w mg/dl lub mmol/l. Możliwe jest proste przeliczenie glikemii z jednych jednostek na drugie za pomocą wzoru:
[mmol/l] = [mg/dl]/18
[mg/dl] = 18 * [mmol/l]

 

W diagnostyce cukrzycy wykorzystuje się pomiar glikemii na czczo oraz w doustnym teście
tolerancji glukozy a także pomiar hemoglobiny glikowanej.
Cukrzycę rozpoznaje się gdy:
- glikemia na czczo wynosi ≥126 mg/dl (7 mmol/l)
- glikemia po 2 godzinach w doustnym teście tolerancji glukozy ≥200 mg/dl (11,1 mmol/l)
- hemoglobina glikowana ≥ 6,5%
Glikemię na czczo oznacza się po upływie 8 godzin od spożycia ostatniego posiłku.
Stężenie cukru podczas doustnego testu tolerancji glukozy oznacza się u chorego na czczo oraz
2 godziny po obciążeniu glukozą.
Przebieg doustnego testu tolerancji glukozy jest następujący:
• pobranie krwi i oznaczenie glikemii na czczo,
• obciążenie glukozą – pacjent wypija 75 g glukozy rozpuszczonej w 250–300 ml wody w ciągu
5 minut,
• 2 godziny badany pozostaje w spoczynku w pozycji siedzącej,
• po 2 godzinach ponownie pobiera się krew w celu oznaczenia glikemii.

 

Badanie w kierunku cukrzycy należy przeprowadzić raz w ciągu 3 lat u każdej osoby powyżej
45. roku życia.
Ponadto, niezależnie od wieku, badanie to należy wykonać co roku u osób z grup ryzyka:
• z nadwagą lub otyłością [BMI ≥ 25 kg/m2 i/lub obwód w talii > 80 cm (kobiety); > 94 cm
(mężczyźni)],
• z cukrzycą występującą w rodzinie (rodzice bądź rodzeństwo),
• mało aktywnych fizycznie,
• z grupy środowiskowej lub etnicznej częściej narażonej na cukrzycę,
• u których w poprzednim badaniu stwierdzono stan przedcukrzycowy,
• u kobiet z przebytą cukrzycą ciążową,
• u kobiet, które urodziły dziecko o masie ciała >4 kg,
• z nadciśnieniem tętniczym (≥140/90 mm Hg),
• z hiperlipidemią [stężenie cholesterolu frakcji HDL < 40 mg/dl (<1,0 mmol/l) i/lub triglicerydów
> 150 mg/dl (>1,7 mmol/l)],
• u kobiet z zespołem policystycznych jajników,
• z chorobą układu sercowo-naczyniowego.

 

Cukrzyca często rozwija się w wyniku nieprawidłowego stylu życia
Do najważniejszych przyczyn rozwoju cukrzycy typu 2 należą:
• nadwaga i otyłość, szczególnie typu brzusznego,
• brak aktywności fizycznej,
• nadmiernie kaloryczna dieta,
• przyczyny genetyczne (dziedziczenie).

 

Cukrzyca znacznie zwiększa ryzyko zachorowania i zgonu z powodu choroby niedokrwiennej
serca i udaru mózgu. Ponadto uszkadza nerki, oczy i układ nerwowy.

 

Cukrzyca typu 2 często przez długi okres nie daje objawów, dlatego często jedynym sposobem wczesnego wykrycia cukrzycy, jeszcze zanim pojawią się jej powikłania, jest regularne oznaczanie
glikemii we krwi.
Objawami sugerującymi możliwość rozwoju cukrzycy są:
• zwiększone pragnienie,
• utrata masy ciała,
• nawracające grzybicze zakażenia, np. w okolicach narządów płciowych, lub pojawienie się
zmian ropnych na skórze,
• apatia, senność, osłabienie,
• zwiększona ilość oddawanego moczu,
• w skrajnych przypadkach wyczuwalny zapach acetonu w powietrzu wydychanym przez chorego.
Niestety często ww. objawy nie występują, a pierwszym objawem cukrzycy jest stan zagrażający
życiu, jak zawał serca lub udar mózgu.

 

Prawidłowa glikemia na czczo wynosi <100 mg/dl (5,6 mmol/l)

 

W zależności od glikemii na czczo i w doustnym teście tolerancji glukozy rozpoznaje się prawidłową glikemię, stan przedcukrzycowy lub cukrzycę co przedstawiono w tabeli.
Interpretacja wyniku oznaczenia glikemii na czczo oraz glikemii po 2 h doustnego testu tolerancji glukozy oraz hemoglobiny glikowanej.

 
 Badanie  Wynik prawidłowy  Stan przedcukrzycowy  Cukrzyca
 Glikemia na czczo  <100 mg/dl (5,6 mmol/l)  100-125 mg/dl (5,6-6,9 mmol/l)  ≥ 126 mg/dl (≥ 7 mmol/l)
Glikemia po 2 h doustnego testu tolerancji glukozy  <140 mg/dl (<7,8 mmol/l)  140-199 mg/dl (7,8-11,0 mmol/l)  ≥ 200 mg/dl (≥11,1 mmol/l)
 Hemoglobina glikowana  <6,0%  6,0-6,5%  ≥ 6,5%

 

 

Leczenie pacjenta z cukrzycą powinno być ukierunkowane na wszystkie główne czynniki ryzyka
Szczególnie ważne jest:
• obniżenie ciśnienia tętniczego do wartości <140/85 mm Hg,
• obniżenie stężenia cholesterolu LDL <2,5 mmol/l,
• utrzymywanie stężenia HbA1c < 7%.

Listopad 2019
P W Ś C Pt S N
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30

TAGI

Polityka prywatności