logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Czym jest cholesterol?

Cholesterol jest naturalnym składnikiem organizmu.
Cholesterol to substancja tłuszczowa, niezbędna do budowy komórek organizmu. Służy do produkcji niektórych hormonów oraz witaminy D w organizmie. Źródłami cholesterolu są przede wszystkim wątroba, która produkuje cholesterol, oraz w mniejszym stopniu żywność pochodzenia zwierzęcego.

 

Przeciwwskazaniem do włączenia statyn jest ciąża, okres karmienia piersią i czynna choroba
wątroby.

 

 

U pacjenta z nieprawidłowym wynikiem lipidogramu przed włączeniem leczenia lekarz poszukuje
możliwych przyczyn zaburzeń lipidowych
Należą do nich:
• niedoczynność tarczycy,
• żołtaczka zastoinowa,
• pierwotna marskość wątroby,
• przewlekła choroba nerek,
• alkoholizm,
• cukrzyca,
• otyłość,
• szpiczak mnogi,
• jadłowstręt psychiczny,
• bulimia,
a także stosowanie diuretykow tiazydowych, kortykosteroidow, cyklosporyny, estrogenow, progestagenow, retinoidow i inhibitorow proteazy.

 

Podczas leczenia statynami mogą wystąpić efekty uboczne. Należą tutaj: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych takich jak transaminaza alaninowa (ALT) oraz miopatia (objawiająca się osłabieniem mięśni) i rabdomioliza (rozpad mięśni objawiający się bólem).
ALT powinna być oceniona przed rozpoczęciem terapii, następnie po 8 tygodniach leczenia oraz po każdej zmianie dawki leku, a potem co roku, jeśli poziom ALT wynosi <3 × górna granica normy. Jeśli stężenie ALT przekracza górną granicę normy ponad 3-krotnie, zaleca się odstawienie statyny lub zmniejszenie jej dawki i ponowne badanie po 4–6 tygodniach. Nie wyklucza to próby ostrożnego włączenia innej statyny po normalizacji aktywności enzymu. Ryzyko miopatii zwiększają podeszły wiek oraz niektóre leki i stany chorobowe. Zalecane jest oznaczenie stężenia kinazy kreatyny (CK) przed rozpoczęciem terapii statyną i niestosowanie jej, jeśli CK >5 × górna granica normy. Pojawienie się ostrego bólu mięśni lub wzrost CK >5 × górnej granicy normy jest wskazaniem do odstawienia statyny i pilnego kontaktu z lekarzem.

 

W leczeniu farmakologicznym hipercholesterolemii stosuje się statyny
Statyny zmniejszają produkcję cholesterolu LDL w wątrobie oraz korzystnie działają na ścianę naczynia, zapobiegając tworzeniu się blaszek miażdżycowych. Jeśli u pacjenta blaszki miażdżycowe już występują, to statyny mogą zmniejszać ich objętość; dodatkowo zapobiegają ich pękaniu. Rzadko stosowanym lekiem u pacjentów z hipercholesterolemią jest ezetymib, który zmniejsza wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego. Dodaje się go do statyny, jeśli za jej pomocą nie osiąga się zalecanego zmniejszenia stężenia cholesterolu LDL.

 

Prawidłowe stężenie cholesterolu LDL różni się w zależności od ryzyka sercowo-naczyniowego pacjenta.
Zalecane stężenia cholesterolu LDL w zależności od ryzyka sercowo-naczyniowego przedstawione są w tabeli.

 

 Grupa ryzyka

 Zalecane stężenie cholesterolu LD

 Ryzyko małe lub umiarkowane  <3 mmol/l, tj. <115 mg/dl
 Ryzyko duże  <2,5 mmol/l, tj. <100 mg/dl
 Ryzyko bardzo duże  <1,8 mmol/l, tj. <70 mg/dl

 

 

 

Badaniem umożliwiającym ocenę stężeń we krwi substancji tłuszczowych (lipidow) jest lipidogram
W skład lipidogramu wchodzą stężenia:
• cholesterolu całkowitego,
• cholesterolu LDL,
• cholesterolu HDL,
• triglicerydow.
Nieprawidłowy wynik lipidogramu (małe stężenie cholesterolu HDL, duże stężenie cholesterolu
całkowitego, cholesterolu LDL lub triglicerydow) pozwala na rozpoznanie dyslipidemii.
Zwiększone stężenie cholesterolu całkowitego lub cholesterolu LDL nazywane jest hipercholesterolemią.
Zwiększone stężenie triglicerydow nazywane jest hipertriglicerydemią.

 

 

Skuteczność zastosowanego leczenia hipercholesterolemii wymaga systematycznej kontroli
Zaleca się kontrolę lipidogramu przed rozpoczęciem terapii, po 4–8 tygodniach jej stosowania oraz w takich samych odstępach czasu po zmianie leczenia aż do osiągnięcia zalecanego stężenia
cholesterolu LDL. Następne kontrole powinny odbywać się co 6–12 miesięcy.
 

Redukcja stężenia cholesterolu LDL zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych
Wykazano, że każde obniżenie stężenia cholesterolu LDL o 1,0 mmol/l prowadzi do zmniejszenia
ryzyka zawału serca i zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych o 20–25%.

 

Pacjenci z rozpoznaną chorobą niedokrwienną serca lub po zawale serca otrzymują statyny,
bez względu na stężenie cholesterolu.

 

 

Statyny w zależności od preparatu i dawki w różnym stopniu zmniejszają steżenie cholesterolu LDL co przedstawiono w tabeli.

 


Redukcja

stężenia

cholesterolu

LDL (%)

Atorwastatyna Fluwastatyna Lowastatyna Prawastatyna Rozuwastatyna Simwastatyna
10-20 - 20 mg 10 mg 10 mg - 5 mg
20-30 - 40 mg 20 mg 20 mg - 10 mg
30-40 10 mg 80 mg 40 mg 40 mg 5 mg 20 mg
40-45 20 mg - 80 mg 80 mg 5-10 mg 40 mg
46-50 40 mg - - - 10-20 mg 80 mg
50-55 80 mg - - - 20 mg -
56-60 - - - - 40 mg -

 

 

Małe stężenie cholesterolu HDL oraz zwiększone stężenie triglicerydow również może wymagać
leczenia farmakologicznego.
Lekarza rozważa włączenie terapii zwykle, gdy stężenie cholesterolu HDL wynosi <1,0 mmol/l (40 mg/dl) u mężczyzn i <1,2 mmol/l (45 mg/dl) u kobiet, a triglicerydow >1,7 mmol/l (150 mg/dl).
W leczeniu stosuje się fibraty, niacynę oraz oleje rybne (kwasy tłuszczowe omega-3).
Jeśli stężenie triglicerydów przekracza 10 mmol/l (900 mg/dl), istnieje zagrożenie ostrym zapaleniem trzustki. Należy wówczas oprócz zastosowania leków bezwzględnie zaprzestać spożywania alkoholu.

 


Badaniem umożliwiającym ocenę stężeń we krwi substancji tłuszczowych (lipidów) jest lipidogram
W skład lipidogramu wchodzą stężenia:
• cholesterolu całkowitego,
• cholesterolu LDL,
• cholesterolu HDL,
• triglicerydow.
Nieprawidłowy wynik lipidogramu (małe stężenie cholesterolu HDL, duże stężenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL lub triglicerydow) pozwala na rozpoznanie dyslipidemii.
Zwiększone stężenie cholesterolu całkowitego lub cholesterolu LDL nazywane jest hipercholesterolemią.
Zwiększone stężenie triglicerydów nazywane jest hipertriglicerydemią.

 


Cholesterol krąży we krwi w dwóch postaciach – jako tzw. dobry i zły cholesterol. W połączeniu z białkami tworzy cząstki zwane lipoproteinami. W zależności od wielkości i budowy wyróżnia się:
• lipoproteiny o dużej gęstości, w skrócie HDL, tzw. dobry cholesterol,
• lipoproteiny o małej gęstości, w skrócie LDL, tzw. zły cholesterol.
Cholesterol HDL chroni przed rozwojem miażdżycy, ponieważ zabiera cholesterol ze ściany naczynia i transportuje go do wątroby.
Cholesterol LDL przyczynia się do rozwoju miażdżycy, ponieważ transportuje cholesterol do ściany naczynia, prowadząc do powstania blaszki miażdżycowej oraz zwężenia naczynia.
Duże stężenie cholesterolu LDL i małe stężenie cholesterolu HDL zwiększają ryzyko zachorowania
oraz zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych.

 

Zmiana stylu życia jest zalecana u każdego pacjenta z dyslipidemią. Poniżej przedstawiono wpływ różnych sposobów modyfikacji stylu życia na poszczególne frakcje lipidowe.


Modyfikacja stylu życia Zmiana w lipidogramie
Zmniejszenie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych i izomerów trans nienasyconych kwasów tłuszczowych, zastępowanie ich nienasyconymi kwasami tłuszczowymi, zmniejszenie spożycia cholesterolu, spożycie produktów wzbogaconych w sterole lub stanole roślinne Zmniejszenie stężenia cholesterolu LDL
Ograniczenie spożycia węglowodanów, szczególnie łatwo przyswajalnych oraz alkoholu Zmniejszenie stężenia triglicerydów
Zwiększenie aktywności fizycznej Zmniejszenie stężenia triglicerydów, zwiększenie stężenia cholesterolu HDL
Zmniejszenie masy ciała ciałaZmniejszenie stężenia cholesterolu LDL, triglicerydów, zwiększenie stężenia cholesterolu HDL
Abstynencja alkoholowa Zwiększenie stężenia cholesterolu HDL
Listopad 2019
P W Ś C Pt S N
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30

TAGI

Polityka prywatności