Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Palenie tytoniu powoduje uzależnienie psychiczne i fizyczne, gdyż zawarta w dymie tytoniowym nikotyna jest narkotykiem i działa na tkanki mózgu podobnie jak kokaina. Dym tytoniowy zawiera ponad 4000 szkodliwych związków chemicznych, z których 40 ma udowodnione działanie rakotwórcze dla ludzi. Choroby wywołane przez palenie tytoniu nazywane są chorobami odtytoniowymi. Należą do nich m.in. nowotwory, w tym nowotwór złośliwy płuc, choroby układu krążenia, nienowotworowe choroby płuc np. rozedma, astma jak również upośledzenie rozwoju płodu u kobiet palących w ciąży.

©iStock.com/ibmedIstnieją dwa typy palenia tytoniu: palenie czynne, czyli zaciąganie się dymem tytoniowym, oraz bierne (równie szkodliwe, szczególnie dla dzieci), czyli wdychanie dymu tytoniowego przez osoby z otoczenia palacza. Rozpoczęcie palenia tytoniu bardzo często związane jest ze wzorcami społecznymi (bycie członkiem grupy społecznej, gdzie palenie tytoniu stanowi normę - rodzina, grupa rówieśnicza, zawodowa). Bywa także sposobem na odreagowywaniem sytuacji stresowych, czy też formą buntu młodzieży przeciwko dorosłym.

 

Fakty:
- codziennie pali tytoń 33,5% dorosłych mężczyzn (5,2 mln) i 21% dorosłych kobiet (3,5 mln),
- okazjonalnie pali 1,1 mln Polaków, w tym 3,3% mężczyzn i 3,4% kobiet,
- aż 44,2% dorosłych (14,1 mln) narażonych jest na dym tytoniowy w domu,
- 33,6% dorosłych (4,3 mln) narażonych jest na dym tytoniowy w pomieszczeniach w których pracują,
- Niepalący najbardziej narażeni są na dym tytoniowy w lokalach gastronomicznych (72%),
- Powszechność palenia tytoniu na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu spowodowała zwiększenie liczby zachorowań na nowotwory złośliwe i przedwczesną umieralność.
- w 2000 r. palenie tytoniu jest przyczyną ok. 69 tys. zgonów w Polsce (57 tys. mężczyzn i 12 tys. kobiet), z czego ok. 43 tys. (37 tys. mężczyzn i 6 tys. kobiet) stanowiły zgony przedwczesne (w wieku 35-69 lat),
- w całej populacji mężczyzn w wieku 35-69 lat zgony na wszystkie choroby odtytoniowe stanowiły 38% wszystkich zgonów w tej kategorii wiekowej, natomiast wśród kobiet 13%.

Rozkład częstości występowania na poszczególne choroby odtytoniowe przedstawia się w następujący sposób:

- u mężczyzn 95% zgonów z powodu nowotworu złośliwego płuca, 55% zgonów z powodu nowotworów złośliwych ogółem, 37% zgonów z powodu chorób układu krążenia, 63% zgonów z powodu chorób układu oddechowego było konsekwencją palenia papierosów,
- u kobiet 75% zgonów z powodu nowotworu złośliwego płuca, 12% zgonów z powodu nowotworów złośliwych ogółem, 15% zgonów z powodu chorób układu krążenia, 33% zgonów z powodu chorób układu oddechowego było konsekwencją palenia papierosów.

W 2004 roku standaryzowany współczynnik zachorowalności na nowotwór złośliwy płuca u mężczyzn wynosił 60/100 tys., a współczynnik umieralności 65,7/100 tys., natomiast u kobiet odpowiednio 13,9/100 tys. i 13,4/100 tys. [Stan zagrożenia epidemią palenia tytoniu w Polsce. Światowa Organizacja Zdrowia 2009]. Standaryzowany współczynnik zachorowań i zgonów na nowotwory złośliwe w Polsce w 2011 roku wyniósł odpowiednio 222,2/ 100 tys. (w tym mężczyźni 251,5/ 100 tys. i kobiety 207,3/ 100 tys.) i 128,6/ 100 tys. (w tym mężczyźni 173,5/ 100 tys. i kobiety 97,6/ 100 tys.). 20,3% zachorowań na nowotwory złośliwe u mężczyzn i 8,7% u kobiet dotyczyło płuca. 31,0% zgonów z powodu nowotworów złośliwych u mężczyzn i 15,4% u kobiet dotyczyło płuca [J.Didkowska, U. Wojciechowska W. Zatoński. NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W POLSCE W 2011 ROKU, Centrum Onkologii, Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie. Warszawa 2013].

Działania promocyjne i edukacja zdrowotna zwiększają świadomość ludzi co do skutków palenia tytoniu. Szerzy się moda na niepalenie. Leczenie nikotynizmu jest trudne i wymaga dużej motywacji ze strony osoby palącej. Najczęściej osoby palące rzucają palenie z przyczyn zdrowotnych lub dlatego, że nowy partner nie akceptuje palenia. Rzucanie palenia daje większą skuteczność jeśli jest działaniem radykalnym, a nie etapowym. Stosowane są powszechnie substytuty w postaci plastrów, tabletek nikotynowych. Po konsultacji lekarskiej można wspomagać się przepisanymi środkami farmakologicznymi. Istotnym elementem terapii antynikotynowej jest unikanie miejsc i sposobów spędzania czasu które kojarzy się z paleniem (wybieranie restauracji, pubów gdzie nie można palić).

Lipiec 2020
P W Ś C Pt S N
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31

TAGI

Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności