Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje nadwagę i otyłość jako nieprawidłową lub nadmierną akumulację tłuszczu, która stanowi zagrożenie dla zdrowia ludzkiego. Nadmierna ilość tkanki tłuszczowej w organizmie niekorzystnie wpływa na funkcjonowanie organów wewnętrznych, jak i całego organizmu. Według danych WHO blisko 2,8 miliona osób umiera każdego roku z powodu nadwagi lub otyłości. W skali światowej, większa liczba zgonów następuje z powodu nadwagi, a nie z powodu niedowagi. Nadwaga i otyłość to współczesne choroby cywilizacyjne, które powszechnie występują we wszystkich krajach Europy i pozostałych wysokorozwiniętych państwach.

©iStock.com/ibmedZgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia do oceny masy ciała stosuje się wskaźnik Queleta (BMI; ang. Body Max Index). BMI to stosunek masy ciała (kg) do wzrostu, przy czym wzrost oblicza się w metrach kwadratowych. Nadwaga występuje, gdy BMI jest większe lub równe 25, z kolei otyłość występuje, gdy BMI jest większe lub równe 30.
Według danych GUS problem nadwagi i otyłości dotyczy blisko 43% Polaków. Nadwaga i otyłość w Polsce częściej dotyczy mężczyzn niż kobiet. W latach 1996 – 2004 odsetek mężczyzn z nadwagą lub otyłością wzrósł o 4,2 punktu procentowego, podczas gdy wartości w grupie kobiet w analizowanym okresie czasu pozostawały bez zmian. W grupie dzieci i młodzieży w latach 2001 – 2006 odnotowano niepokojący wzrost odsetka dziewcząt z nadwagą lub otyłością. Wśród młodszych grup wiekowych odsetek dzieci z nadwagą lub otyłością także nieznacznie wzrósł w ciągu ostatnich kilku lat [Sytuacja zdrowotna ludności Polski – 2008 r., GUS].
Przyczyny nadwagi i otyłości mają zarówno podłoże genetyczne, środowiskowe, metaboliczne oraz psychologiczne. Główną przyczyną otyłości i nadwagi jest brak równowagi energetycznej pomiędzy liczbą spożywanych, a spalanych kalorii. Wyróżnia się dwa rodzaje otyłości: pierwotną i wtórną. Otyłość pierwotna wynika w głównej mierze z czynników środowiskowych, do których można zaliczyć: zmniejszoną aktywność fizyczną oraz nieprawidłowe nawyki żywieniowe. Otyłość wtórną, czyli taka która jest następstwem innych chorób najczęściej powodują: niedoczynność tarczycy, zespół policystycznych jajników oraz inne choroby genetyczne.

Otyłość i nadwaga są przyczyną wielu poważnych chorób, do których zaliczyć można:

- choroby układu krążenia (głównie choroby sercowo - naczyniowe takie jak miażdżyca i nadciśnienie tętnicze),
- cukrzyca typu II,
- zaburzenia mięśniowo – szkieletowe, w tym zapalenie kości i stawów oraz choroby zwyrodnieniowe stawów,
- niektóre nowotwory ( trzonu macicy, piersi i okrężnicy),
- kamica pęcherzyka żółciowego,
- zespół snu z bezdechem,
- marskość wątroby,
- zapalenie trzustki, kamica dróg moczowych,
- zaburzenia płodności,
- zmiany skórne takie jak: grzybica, wypryski i czyraki.

Otyłość przez wielu specjalistów uznawana jest za chorobę przewlekłą, która wymaga długotrwałego leczenia (czasem z użyciem leków lub na drodze leczenie chirurgicznego), zmiany stylu życia oraz stosowania terapii alternatywnej. Według WHO już 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej w tygodniu wystarczy, aby zmniejszyć ryzyko chorób serca o około 30%, cukrzycy o 27%, a ryzyko raka piersi lub jelita grubego o 21-25%. Ponadto, ruch obniża ryzyko udaru mózgu, nadciśnienia czy depresji. Dzięki regularnej aktywności fizycznej spada zawartość cholesterolu we krwi, co w dużym stopniu eliminuje ryzyko wystąpienia wielu groźnych chorób. W walce z otyłością i nadwagą znaczącą rolę odgrywa zmiana niezdrowych nawyków żywieniowych.

Do kluczowych zasad w leczeniu otyłości i nadwagi należą:

- ograniczenie spożycia produktów bogatych w tłuszcze i węglowodany (np. wysokokaloryczne przekąski – chipsy, frytki, słodycze), przy jednoczesnym zwiększeniu spożycia owoców i warzyw, w tym roślin strączkowych, produktów pełnoziarnistych oraz orzechów,
- aktywność fizyczna,
- terapia farmakologiczna – wynikająca z zaleceń lekarza,
- chirurgiczne leczenie otyłości - wynikające z zaleceń medycznych.

Nadwaga i otyłość to nie tylko choroby same w sobie, ale także czynniki powodujące poważne powikłania zdrowotne takie jak: miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, udar mózgu, niewydolność serca. Aby skutecznie zmniejszyć odsetek osób otyłych w społeczeństwie niezbędna jest promocja zdrowego odżywiania oraz aktywności fizycznej, która powinna być realizowana na poziomie państwa, instytucji edukacyjnych i rodziny. Efektywna walka z nadwagą i otyłością w dużej mierze zależy od zaangażowania samego pacjenta, dlatego tak ważne jest uświadomienie całego społeczeństwa o wszystkich negatywnych skutkach nadwagi i otyłości.

24 października 2020;
Dzień Walki z Otyłością
03 listopada 2020;
Światowy Dzień Tolerancji
14 listopada 2020;
Światowy Dzień Walki z Cukrzycą
Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności