Czy dziecko z nadwagą może zostać sportowcem? Czy brak idealnych warunków na starcie przekreśla szanse na sukces? Krzysztof Paluch – nauczyciel wychowania fizycznego i były trener przygotowania motorycznego Industrii Kielce – przekonuje, że klucz nie tkwi w predyspozycjach, lecz w nawykach, determinacji i wsparciu otoczenia. To rozmowa o zdrowiu, wychowaniu i drodze, która zaczyna się od małych kroków.
Panie Krzysztofie, pracował Pan zarówno z młodzieżą, jak i z zawodowcami na najwyższym poziomie. Czy nadwaga lub otyłość u dziecka rzeczywiście przekreśla szanse na rozwój sportowy?
Krzysztof Paluch: Absolutnie nie. W leczeniu otyłości w pierwszej kolejności musimy dowiedzieć się, czy wystąpiła ona z powodu złych nawyków żywieniowych, choroby czy braku aktywności fizycznej. Po pierwsze, należy zadbać o prawidłowe odżywianie, a następnie wprowadzić odpowiednią dawkę ruchu
i ćwiczeń.
Podczas mojej wieloletniej pracy w szkole i w klubach sportowych spotkałem wiele dzieci, które na starcie miały nadwagę, a później świetnie poradziły sobie w rywalizacji sportowej. Wiele osób nie dawałoby im żadnych szans na sukces, ale to właśnie dzięki ciężkiej pracy i dyscyplinie osiągały swoje cele i spełniały marzenia. Ta determinacja i zmiana nawyków doprowadziły je do celu.
Z Pana doświadczenia – co jest ważniejsze na początku drogi: naturalne predyspozycje, czy wypracowane nawyki, takie jak ruch i styl życia?
Bez wątpienia wypracowane nawyki. Trzeba całkowicie zmienić styl życia, aby ruch stał się jego naturalną częścią. Dużą rolę odgrywają tu rodzice, którzy powinni aktywnie spędzać czas z dziećmi każdego dnia.
Nie ma znaczenia, jaki to sport – jazda na rowerze, bieganie, spacer czy gry zespołowe. Ruch jest najważniejszy. To rodzice w pierwszej kolejności muszą pokazać dzieciom, że taki sposób spędzania czasu jest niezbędny dla ich zdrowia i prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie.
Jak wygląda pierwszy krok dziecka z nadwagą w stronę aktywności fizycznej? Co zrobić, żeby się nie zniechęciło i nie poczuło „gorsze”?
Z mojego doświadczenia wynika, że dzieci z otyłością nie są chętne do ćwiczeń na lekcjach wychowania fizycznego. Wynika to z różnych przyczyn.
Jedną z nich jest wstyd – dzieci z nadwagą często nie chcą przebierać się w szatni przy całej grupie, bo obawiają się oceny ze strony innych. Drugim powodem jest to, że ze względu na swoją otyłość są po prostu słabsze w wielu dyscyplinach sportowych.
Dobrym rozwiązaniem jest postawienie na takie ćwiczenia, które sprawiają dziecku przyjemność. Pamiętajmy, że kluczem do sukcesu jest regularność treningów. Zanim podejmiemy decyzję o wyborze rodzaju aktywności, warto skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą, którzy pomogą dobrać odpowiednie rozwiązanie. Następnie dobrze jest skorzystać z pomocy doświadczonego trenera, który zadba o poprawność wykonywanych ćwiczeń i będzie wsparciem w trudniejszych momentach.
Jaką rolę w budowaniu sportowej drogi odgrywa codzienność – szkoła, rodzice, nauczyciele?
Czy to środowisko może zadecydować o przyszłości dziecka?
W mojej ocenie największą rolę odgrywają przede wszystkim rodzice, którzy są dla dziecka najważniejszym autorytetem. W drugiej kolejności są nauczyciele i trenerzy, którzy mocno wspierają dzieci i kształtują ich charakter.
To rodzic w pierwszej kolejności decyduje o tym, czy aktywność fizyczna stanie się ważnym elementem w życiu dziecka. To również on uczy dziecko, jak radzić sobie ze stresem i rywalizacją sportową. Natomiast nauczyciel czy trener pomagają dziecku dostrzec w sporcie wartości takie jak dyscyplina, systematyczność, wytrwałość i współpraca, które przekładają się także na życie poza sportem.
Pracował Pan przy sukcesach Industrii Kielce – mistrzostwach Polski i Final Four. Czy widział Pan historie osób, które mimo pewnych trudności „na wejściu” osiągnęły bardzo dużo?
Oczywiście, że tak. Byłem świadkiem wielu takich historii, w których ciężka praca wygrywała z talentem. Podczas mojej pracy trenerskiej spotkałem wielu zawodników, którzy nie wyróżniali się spośród innych
i nie przejawiali szczególnych predyspozycji, by zostać wybitnymi sportowcami.
Jednak dzięki ogromnemu uporowi, ciężkiej pracy, a przede wszystkim determinacji, wspięli się na bardzo wysoki poziom w swojej karierze sportowej.
Warto w tym miejscu wspomnieć o książce duńskiego autora Rasmusa Ankersena „Kopalnia talentów”. Przez lata badał on miejsca na świecie, w których rodzi się najwięcej wybitnych sportowców. Autor kwestionuje przekonanie, że sukces to wyłącznie kwestia genów. Podkreśla natomiast, że kluczowe znaczenie mają otoczenie, kultura pracy i determinacja.
Gdyby miał Pan dać jedną radę dzieciom i rodzicom, którzy dziś zmagają się z nadwagą – co byłoby najważniejsze, żeby otworzyć sobie drogę nie tylko do zdrowia, ale i do sportowych marzeń?
Najważniejsze jest to, że nigdy nie jest za późno, by zmienić swoje życie. Bardzo ważne jest, aby się nie poddawać i nie rezygnować z wyznaczonych celów przy pierwszych trudnościach.
Nie należy się załamywać, gdy pojawią się przeszkody. Moim mottem jest:
„Bądźcie cierpliwi – mistrzowie nie powstają w tydzień. Pamiętajcie, że małe kroki prowadzą do wielkich zmian.”
Zadanie „Ruch i zdrowe odżywianie to moje wyzwanie” w 2026 roku, zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego
